على زمانى قمشه اى
37
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
ابو ايوب موريانى ( د 154 ق / 771 م ) سليمان بن ابى سليمان مخلّد ، دبير و وزير منصور خليفه عباسى ، اصلا از موريان يا موران از نواحى خوزستان واقع در نزديكى اهواز و از موالى بنى سليم از قبايل بصره بود . به گفته سيد بن طاوسى ، ابو ايوب به گفته خود جز در فقه در همه دانشهاى ديگر نظر كرده و چيزى اندوخته بود ، بهويژه در ادب و فلسفه و كيميا و طب و نجوم و حساب و سحر دست داشت . نخستين شغل او در دستگاه منصور نيابت عبد الملك بن حميد دبير خليفه بود و چون دبير به سبب بيمارى خانهنشين شد ، كار ايّوب جوان بالا گرفت ، و سرانجام به وزارت خليفه نشست . وى 17 سال در دربار منصور حضور داشت و دامنهء نفوذ او چندان وسعت يافت كه در واقع گويى بر خليفه چيره بود ، مردم مىگفتند چون به نزد خليفه مىرود روغنى بر روى خود مىمالد تا خليفه را مسحور كند ، و هم بدين سبب « روغن ابو ايوب » را به مثل در اينباره به كار مىبردند ، خليفه ابو ايوب را چنان دوست مىداشت كه مجالس سرور بدون حضور او برايش جلوه نداشت ، و چون بغداد را ساخت آن را به 4 بخش تقسيم كرد و بخشى را در اختيار ابو ايوب نهاد ، گفتهاند كه بههنگام بناى اين شهر به دستور خليفه از مداين و عمارت خسروانى وسائل و مصالح مىآوردند ، امّا چون خواستند كاخ كسرى را بشكافند ابو ايوب خليفه را از اين كار منع كرد . « 1 »
--> ( 1 ) . فرج المهوم ، ص 147 ، دائرةالمعارف بزرگ اسلامى ، ماده ابو ايّوب .