على زمانى قمشه اى
367
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
يك سال كبيسه + چهار سال عادى - كبيسهء 5 ساله يك سال كبيسه + سه سال عادى - كبيسهء 4 ساله مطالبى كه در اين مبحث از نظرتان گذشت ، نشانگر اين واقعيت افتخارآميز است كه خازنى ، مخترع و كاشف كبيسههاى پنجساله در تاريخ علم نجوم است چون تا روزگار خازنى ابتكار اجراى كبيسهء پنجساله در هيچ كشور و در بين هيچ ملتى سابقه نداشت . ج . نام و تعداد شبانهروز ماهها : مدت سال در تقويم سلطانى ، شمسى حقيقى و شامل 12 ماه با ترتيب و نام ماههاى تقويم يزدگرى با پسوند « سلطانى » يعنى : فروردين سلطانى ، ارديبهشت سلطانى ، . . . و اسفندارمذ سلطانى است . تعداد شبانهروزهاى ماههاى حقيقى تقويم سلطانى به ترتيب از مدت حركت مركز خورشيد در هر هريك از بروج : حمل ، ثور ، . . . و حوت ، 12 صورت فلكى قديمى دايرةالبروج پيروى مىنمود كه بهعلت حركت ظاهرى غير يكنواخت مركز خورشيد روى مدارش ( دايرةالبروج ) از 29 تا 32 شبانهروز در تغيير بود . بهعبارت ديگر ، اوّل ماههاى فروردين سلطانى ، ارديبهشت سلطانى ، . . . و اسفندارمذ سلطانى به ترتيب با وارد شدن مركز خورشيد به اوّل بروج : حمل ، ثور ، . . . و حوت ، هماهنگى داشت . البتّه ، خازنى با كنار گذاشتن تعداد شبانهروز ماهها و پنجهء تقويم يزدگرى ، يك نكته را ناديده گرفت و آن توجه به اعتقادات سنتى ايرانيان و بخصوص اعتقادات دينى زردشتيان به نام روزهاى ماهها و پنجهء تقويم يزدگردى بود كه هرروزى از ماهها به نامى خوانده مىشد و واجد امتياز دينى جداگانهاى بود . در واقع ، تعداد شبانهروزهاى جديد ماههاى حقيقى و نجومى در تقويم سلطانى ، آرزوهاى سنتى و دينى آنها را تأمين نمىكرد .