على زمانى قمشه اى
320
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
معادل يك روز مىگردد . دورهء صد و بيست و هشتساله كه از مجموع سه دورهء سى و سهساله و يك دورهء بيست و نهساله تشكيل مىگردد [ 128 - 29 + ( 33 * 3 ) ] شامل سى و يك سال كبيسه و نود و هفت سال عادى دقيقترين شيوهاى است كه براى تنظيم سالهاى كبيسه و عادى گاهشمارى جلالى و هجرى شمسى پيشبينى مىتوان كرد . طول متوسط سال در دورهء مذكور - كه در مبحث گاهشمارى هجرى شمسى از آن به شرح سخن خواهيم گفت - با در نظر گرفتن كاهش تدريجى طول حقيقى سال شمسى به ميزان 530 / 0 ثانيه در هر قرن با طول متوسط سال شمسى برابر خواهد بود : روز 24218 / 365 - 97 + 31 / ( 365 * 97 ) + ( 366 * 31 ) ( 365 روز 5 ساعت ، 48 دقيقه و 45 ثانيه ) در شيوههاى سهگانهاى كه شرح داده شد شناسايى سالهاى كبيسه در گذشته و پيشبينى آن در آينده به سادگى امكانپذير است . فى المثل ، اگر بخواهيم بدانيم كه فلان سال براساس قاعدهاى كه از جدول طوسى استخراج شده است عادى يا كبيسه بوده است ، ابتدا بايد عدد سه را با سال مفروض جمع كنيم ؛ سپس حاصل جمع را در عدد 39 ( تعداد سالهاى كبيسه در هر دورهء 161 ساله ) ضرب و حاصل ضرب را به عدد 161 تقسيم نماييم ، اگر باقىماندهء تقسيم مذكور كمتر از عدد 39 باشد سال مفروض كبيسه و در غير اين صورت عادى بوده است . مثال : سال 258 جلالى يك سال عادى يا كبيسه بوده است ؟ 261 - 3 + 258 10179 - 39 * 261 باقىمانده 36 63 - 161 / 10179