على زمانى قمشه اى
280
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
مىافزايند . عروه : اين اندام دايرهاى فلزى است كه ميان حلقه و كرسى قرار مىگيرد . نقش اين دو ( يا سه ) اندام فراهم شدن امكان چرخش كامل اسطرلاب و قرار گرفتن آن در جهت صحيح به هنگام كار با آن است . كرسى : زايدهاى است بر قوس كوچكى از محيط اسطرلاب كه عروه بدان متصل مىشود . ام : ام صفحهء اصلى و غير قابل انتقال اسطرلاب است و ديوارهاى آن را در بر مىگيرد و صفحات ديگر كه قابل انتقالند ، روى آن قرار مىگيرند . عرض ديواره به 360 تقسيم شده است . بر كف اين صفحه ، چندين دايره كه مركز آنها مركز صفحه است ، رسم شدهاند ، و در هريك از اين دواير ، نام چندين شهر نوشته شده است . اين صفحه بيشتر براى يافتن جهت قبله بهكارمىرود . حجره : فضاى تهى كه از ام اسطرلاب و ديوارهء آن تشكيل مىشود و صفحههاى قابل انتقال اسطرلاب و عنكبوت در آن جاى مىگيرند . صفايح : صفايح صفحاتى دايره شكلند با سوراخى در مركز دايره كه محور اسطرلاب از آن مىگذرد و يك فرورفتگى در نقطهاى از پيرامون ، براى آنكه به كمك يك برآمدگى در ديوارهء حجره ، در جاى خود قرار گيرد و از گردش آن جلوگيرى گردد . بر روى هر صفحه ، 3 دايره كه مركز آنها مركز صفحه است ، رسم شده ، و هركدام به ترتيب درازاى شعاع نشاندهندهء مدارهاى رأس الجدى ، رأس الحمل و رأسالسرطانند . اين ترتيب مربوط به اسطرلاب شمالى است ؛ در اسطرلاب جنوبى دايرهء كوچكتر مدار رأس الجدى و دايرهء بزرگتر مدار رأس السرطان خواهد بود . بر روى صفحات ، همچنين دو قطر عمود برهم رسم شده است ؛ قطر افقى را خط مشرق و مغرب خوانند ( نيمهء چپ خط مشرق ، و نيمهء