و چند سال در جرجانيهء خوارزم به سال 407 ه ق ؛ سوم بار در غزنه به سال 410 ؛ چهارم بار هم در غزنه به سال 411 ه ق . كه نتيجه‌اش بيست و سه درجه و سى و پنج دقيقه و چهل و پنج ثانيه بود ؛ و آخرين رصد او به اين قرار انجام گرفت كه روز پنج‌شنبه 21 ماه صفر 411 اعظم ارتفاعات شمس ؛ و روز چهارشنبه 25 و پنج‌شنبه 26 ماه شعبان آن سال اصغر ارتفاعات شمس را معلوم كرد . شرح رصد و محاسبات نجومى خود را در « تحديد نهايات الاماكن » و قانون مسعودى [ ج 1 ، ص 364 - 366 ] و خلاصهء آن را در كتاب « التّفهيم به اين عبارت بيان كرده است : « و اندازهء اين ميل بزرگ چنان‌كه ما به رصد يافتيم بيست و سه جزو است و سى و پنج دقيقه : ص 76 » . ناگفته نماند كه بعد از ابو ريحان نيز تاكنون بارها ميل كلّى را رصد و اندازه‌گيرى كرده‌اند ؛ از جمله در رصد خواجه نصير الدّين به مراغه آن را 23 درجه و 30 دقيقه ، و در رصد الغ بيك به سمرقند 23 درجه و 30 دقيقه و 17 ثانيه يافته‌اند ؛ و به‌طور كلى جميع ارصاد قديم تا حال ما بين 23 - 24 درجه است . رصد علماى امروز هم مانند ارصاد قديم است . 13 . حركت زمين هرچند ابو ريحان جدّا معتقد به حركت زمين نشده امّا در اين‌باره چندان پيش رفته بود كه بر خلاف جمهور علماى هيئت و نجوم كه حركت زمين را محال و ممتنع مىشمردند وى آنان را از نظر رياضى ممكن مىدانست ؛ و چنان در اين مسأله مردّد بود كه حلّ آن عقده و دفع آن شبهه را از عويصات و مشكلات علمى مىشمرد . ابو ريحان از همان جهت كه روحا متمايل به حركت زمين بود اسطرلاب زورقى را كه ابو سعيد سجزى بر مبناى حركت وضعى زمين ساخته بود بسيار