على زمانى قمشه اى
198
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
11 . « رسالة فى صورة الكسوف » ويدمان مقدّمه اين رساله را به آلمانى ترجمه كرده و روشن ساخته است كه نخستين كاربرد تاريكخانه در تاريخ نورشناسى از سوى ابن هيثم صورت گرفته است . اين مقاله در 1910 م در « سالنامه عكاسى » منتشر شد . 12 . رسالة فى مساحة الحجم المكافى » كه يكى از مهمترين آثار رياضى اسلامى است . 13 . الضوء ، كه نخستين بار توسط « بارمن » ترجمه و در 1882 م در « مجله انجمن خاورشناسى آلمان » چاپ شد . ويدمان نيز تحرير همين رساله را كه توسط كمال الدّين فارسى ( د ، 720 ق / 1320 م ) انجام شده است ، بررسى و در همان مجله منتشر كرد . 14 . ضوء القمر ، ابن رضوان ، پزشك مشهور مصرى در 422 ق آن را براى خود استنساخ كرد ، و از اينجا پيداست كه در ايام خود مؤلّف اين اثر شهرتى يافته است . 15 . المرايا المحرّقة بالدوائر ، اين اثر به انگليسى ترجمه و مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است . 16 . المرايا المحرقة بالقطوع ، اين اثر به انگليسى ترجمه و در « مجله انجمن سلطنتى آسيايى بنگال » مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است . ويدمان ، هر دو رساله پيش را بررسى و با نام « تاريخ آينههاى سوزان » در 1890 م در « اخبار فيزيك » منتشر كرده است . 17 . المناظر ، بهعنوان معروفترين كتاب ابن هيثم در قرون وسطى به لاتينى ترجمه و تأثير عميقى در دانش غربى نهاد و پيشرفت عظيمى را در روش تجربى به بار آورد . اين كتاب توسط كمال الدّين فارسى با عنوان « تنقيح المناظر