على زمانى قمشه اى

171

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

در ميان آثار ابن وحشيه از همه مهمتر « الفلاحة النبطيه » است ، وى در اين كتاب ادعا مىكند كه اين كتاب را در سال 318 ق بر ابن زيات ( اديب و ديوان‌سالار معروف دوران عباسى ) املاء كرده است ، امّا در متن كتاب به موضوعى برمىخوريم كه به دوران مقتدر ( 295 - 320 ) و يا پس از آن مربوط مىشود ، بخش بزرگتر اين كتاب درباره گياهان ، كاشت ، آبيارى ، نگاهدارى ، رفع آفات ، خواص ريشه ، ساقه و برگ و ميوه آنها و مسايل جنبى كشاورزى است . « 1 » عياشى ( م قرن 4 ه ) ابو النّضر محمد بن مسعود عياشى سمرقندى ، به گفته سيد بن طاوس محمد بن مسعود امامى مذهب و از دانشمندان آگاه به نجوم و مؤلفان در نجوم شيخ بزرگ كه بر جلالت و عدالت او عامه و خاصه اتفاق نظر دارند عياشى است . وى مورد ستايش ابن نديم و شيخ طوسى و نجاشى و . . . نيز مىباشد و كتابى در نجوم از تأليفات اوست . او به حديث و روايت بسيار آشنا و بصير بوده و حدود 200 تأليف داشته و آنچه از پدر به او به‌عنوان ارث رسيده مقدار سيصد هزار دينار همه را در اين راه هزينه كرده و خانهء او مانند مسجد پر از جمعيتى بوده كه نويسندگان ، مقابله‌كنندگان نسخه‌ها ، قاريان حديث و تعليقه‌نگاران بوده است ، افزون بر اين كلاس‌هاى خصوصى و نيز كلاس‌هاى عمومى داير كرده به‌گونه‌اى كه او را در دانش‌هاى آن زمان يگانه دهر دانسته‌اند و يكى از بزرگ‌ترين شاگردان او

--> ( 1 ) . تاريخ التنجيم عند العرب ، ص 224 ؛ دائرةالمعارف بزرگ اسلامى ، ج 5 ، ص 67 مادّهء ابن وحشيّه .