على زمانى قمشه اى

169

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

ابن وحشيه ( زنده در 387 ه / 996 ) ابو بكر احمد بن على بن قيس كسدانى ، شخصيت ناشناخته نبطى سده‌هاى 3 و 4 ق ، 9 و 10 م كه ترجمه آثارى در كشاورزى ، گياه‌شناسى ، نجوم ، كيمياگرى ، زهرشناسى ، پزشكى ، جادوگرى و نيز اثرى درباره خطوط دوران‌هاى كهن به وى نسبت داده مىشود ، و عمده‌ترين آنها كتاب الفلاحة النبطيه شهرت جهانى يافته است . درباره او و تأليفاتش نظرهاى مختلفى ابراز شده است از جمله : 1 . آثارى كهن به زبان نبطى وجود داشته و ابن وحشيه مترجم آنهاست . 2 . هيچ‌يك از اين آثار اصالت ندارند و ابن وحشيّه آنها را جعل كرده و به نياكان نبطى خود نسبت داده است . 3 . جاعل اين نوشته‌ها ابن زيّات است كه آنها را به ابن وحشيه نسبت داده است . 4 . ابن زيّات نه تنها جاعل اين آثار بلكه جاعل ابن وحشيه نيز بوده و اصولا شخصى به نام ابن وحشيه وجود خارجى نداشته است . از معاصران ابن وحشيه ظاهرا تنها ابن نديم از او ياد كرده است ، و از نويسندگان متأخّرتر كه به ابن وحشيه اشاره كرده‌اند اينان را مىتوان ذكر كرد ، ابو القاسم مجريطى ، ابن ميمون كه با دشمنى شديد از او سخن گفته است . آثار منسوب به ابن وحشيه عبارت‌اند از : 1 . الادوار الكبير . 2 . اسرار الشمس و القمر فى النيرنجات . 3 . اسرار عطارد .