على زمانى قمشه اى
155
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
احتمالا ميان سالهاى 380 - 390 ق / 990 - 1000 م درگذشته است . وى در زمان ركن الدوله ديلمى ( حك 335 - 366 ق / 946 - 977 م ) در رى مىزيسته و همروزگار دانشمندانى چون ابو جعفر خازن و خجندى بوده است مدتى نيز در جرجان اقامت داشته ، زيرا به گفته بيرونى وى در 371 ق عرض آن شهر را محاسبه كرده است ، از اين نكته و نيز از ديگر اشارات متعدد بيرونى دربارهء او و آثارش مىتوان دريافت كه آراء رياضى و نجومى هروى مورد توجه دانشمندان بزرگ آن عصر بوده است ، وى عرض رى را نيز محاسبه كرده بود و بيرونى اندازههاى مختلفى را كه هروى در محاسبه ارتفاع خورشيد در رى به دست آورده دقيقا ذكر كرده است . آثار هروى عبارت است از : 1 . كتاب منالاوس فى الاشكال الكرية ممّا اصله احمد بن ابى سعد الهروى كه در واقع روايت اصلاح شده است از كتاب اكرم نلائوس ، اين كتاب مهمترين اثر هروى بشمار رفته است كتاب مزبور در سده 3 ق از يونانى به عربى ترجمه شده و ماهانى رياضىدان و منجم ايرانى در همان سده 3 تا شكل دهم از مقاله دوم آن را تصحيح كرده بود ، امّا چون با گذشت زمان در متن اخير خلل بسيار راه يافته بود هروى به اصلاح مجدّد آن پرداخت ، اين متن اصلاح شده مورد توجه دانشمندانى چون ابو نصر منصور بن عراق و خواجه نصير الدّين طوسى بوده است دو نسخه از اين كتاب در استانبول و ليدن موجود است ، برگزيدههايى از آن را نيز « ماكس كراوزه » به آلمانى ترجمه و منتشر كرده است . 2 . كتاب ديگرى به نام « المدخل الصاحبى » به هروى نسبت داده شده كه اكنون در دست نيست ، امّا بيرونى در تحديد نهايات الاماكن ، برخى از مطالب آن را نقل كرده و مثلا اين نظر او را كه با كسوف خورشيد نيز مىتوان اختلاف طول