على زمانى قمشه اى

152

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

« صور الكواكب » و همكارى ابو سعيد احمد بن محمد سنجرى ، و ابو سهل كوهى و نظيف بن يمن و ابو القاسم غلام زحل و بعضى ديگر از منجمان آن زمان ، صورت گرفت . « 1 » على بن احمد انطاكى ( م 376 ق / 987 م ) ابو القاسم على بن احمد ، حاسب ، مهندس ، رياضىدان ، اهل انطاكيه ، واقع در تركيه كنونى بود و در بغداد ساكن شد و تا هنگام مرگ در اين شهر زيست ، انطاكى از نزديكان عضد الدوله ديلمى و از سرآمدان روزگار خود در هندسه و علم عدد ( حساب ) و به تيزهوشى ، فصاحت و بلاغت مشهور و مورد ستايش است . يكى از آثار انطاكى موسوم به تفسير اصول اقليدس در دست است ، به گفتهء ابن نديم ، انطاكى تمام مقالات اصول اقليدس را تفسير كرده بود ، پيش از وى ابو جعفر خازن اين كتاب را شرح كرده و بوزجانى نيز نگارش شرحى بر آن را آغاز كرده بود ولى كار را به انجام نرساند ، از ديگر آثار منسوب به انطاكى عبارت‌اند از : 1 . استخراج التراجم ، 2 . تفسير ارثماطيقى ، 3 . التخت الكبير فى الحساب الهندى ، 4 . الحساب بلا تخت بل باليد ، 5 . الحساب على التخت بلا محو ، 6 . الموازين العددية ، 7 . المكعبات . رساله‌اى در اسطرلاب مسرطن نيز منسوب به انطاكى است ، چنان‌كه سجزى در آغاز رساله اسطرلاب مسرطين كه خود نوشته به آن اشاره كرده

--> ( 1 ) . التفهيم ، همائى سرگذشت ابو ريحان بيرونى ، ص 83 و بعد .