ابو جعفر خازن ( 290 - 360 ق / 930 - 971 م ) محمد بن حسين صاغانى خراسانى يكى از بزرگ‌ترين رياضىدانان و منجمان سده 4 ق ، نام او در آثار بسيارى آمده و نوشته‌هاى متعدّدى به وى نسبت داده شده است ، امّا از زندگى و خصوصيات او اطلاعى در دست نيست ، ابو جعفر احتمالا در صاغان - قريه‌اى در حوالى مرو - زاده شد ، او را بيشتر با كنيه‌اش مىشناسند ، وى را خازنى نيز ياد مىكنند . ابو جعفر خازن و ابو جعفر محمد بن حسين كه تا چندى پيش دو رياضىدان انگاشته مىشدند در واقع يك نفرند . به گفته ويدمان ، ابو جعفر نخست به فراگيرى مسايل اعداد و رياضيات پرداخت ، سپس نجوم آموخت و سرانجام به مسايل فلسفى روى آورد ، ازاين‌رو ابو زيد احمد بن سهل بلخى شرح آغاز كتاب السماء و العالم ارسطو را به نام وى تأليف كرد ، وى آلات نجومى مىساخت و در به كار بردن آن تبحّر داشت ، او در مثلثات نيز تحقيق مىكرد ، خواجه نصير الدّين طوسى در كتاب شكل القطاع خود در بحث از شكل مغنى و فروع و لواحق آن مطالبى دال بر اين موضوع آورده است . خازن در 348 ق / 959 م در رصدى كه ابو الفضل هروى در شهررى انجام داد نظارت داشت . او نزد ركن الدوله منزلت ويژه‌اى داشت و از حمايت ابن عميد ، وزير او نيز برخوردار بود . ابو جعفر تمام عمر يا اواخر آن را در رى بسربرد و از فرصت به‌دست‌آمده در دستگاه ديلميان بهره كافى گرفت و مسايل متعددى را كه حلّ برخى از آنها پيش از آن غيرممكن مىنمود حل كرد و كتاب‌هاى ارزشمندى در همين