على زمانى قمشه اى
138
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
دانشنامه و بقيّه به گفته آنان از وحى آسمانى گرفته شده است ، آنان در دانشهاى رياضيات ، طبيعيات ، علم حساب ، هندسه ، ستارهشناسى ( اسطرونوميا ) ، موسيقى . سياست پيامبرى ، شهريارى و . . . قلم زدهاند . علم احكام نجوم نزد اخوان الصفا اين دانش دربارهء تأثير سپهرها ، ستارگان ، سيارات و بهطور كلى اجرام آسمانى بر موجودات ما دون قمر و بر زندگى و سرنوشت انسان سخن مىگويد ، اين دانش در حوزه فرهنگهاى باستانى جهان وجود داشته ، از كلدانيان و مصريان به يونانيان رسيده و به حوزه فرهنگ اسلامى نيز راه يافته است ، اخوان الصفا منكران احكام نجوم را گروهى از اهل جدل مىدانند كه از نظر كردن در احوال سپهرها ، حركتها و چرخشهاى آنها روىگردانند و با كسانى كه به آن باور دارند دشمنى مىورزند . امّا كسانى كه آن را مىپذيرند و به تأثير آنها بر موجودات زمينى باور دارند از راه و روش فلسفه روحانى و دانشهاى نفسانى و از راه تأييد و عنايت الهى است . ستارگان ، سپهرها ، فرشتگان خدا و فرمانروايان آسمانهايند كه جهان را بر پا مىدارند و موجودات را سامان مىدهند . بسيارى از مردم چنين مىپندارند كه علم احكام نجوم ادّعاى غيب است ، و حال آنكه چنين نيست ، زيرا علم غيب چيزى است كه بدون استدلال و سبب باشد ، امّا علم نجوم دانشى است استدلالى كه بايد با كسب و نظر و تعليم و تعلّم به دست آيد . همچون دانش تأويل و تعبير خواب و . . . پس هدف اين دانش و آگاهى از آن ، اين است كه مردم متنبّه و آگاه گردند ، از خواب غفلت و جهالت بيدار شوند و خود را در برابر سختىها و مصائب آماده سازند و از آنها دفاع بهعمل آورند ، آنسان كه از آگاهى به زمستان لباس