على زمانى قمشه اى

135

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

زيبايى در علوم متداول آن زمان از جمله در رياضيات ، فلكيات و نجوم ، موسيقى و . . . مىباشد . در سده‌هاى اخير تا زمان ما دانشمندان ، تاريخ‌پژوهان ، محققان شرقى و غربى درباره اخوان الصفا و آثارشان پژوهش‌هاى فراوان به‌عمل آورده و تمام عقايد ، افكار و آثارشان را كاويده‌اند . نخستين منبع تاريخى دربارهء نويسندگان رسائل ، گزارشى است از ابو حيّان توحيدى ( 414 ق / 1023 م ) كه ابن سعدان از او درباره « زيد بن رفاعه » و انديشه‌هاى او مىپرسد ابو حيان پس از ستايش از هوش و آگاهى گسترده زيد بن رفاعه در دانش‌هاى گوناگون ، مىگويد : او زمانى دراز را در بصره گذرانده و در آنجا با چند تن آشنا بوده است كه دانش‌ها و هنرهاى گوناگون داشته‌اند مانند ابو سليمان محمد بن معشر بستى ( يا بيستى ) مشهور به مقدّسى ، ابو الحسن على بن هارون زنجانى ، ابو احمد مهرجانى ، عوفى ( عوقى ) و ديگران ، ابو حيان سپس مىافزايد كه اينان بر آن باورند كه شريعت با انواع نادانىها و گمراهىها آلوده شده و تنها راه پالودن آن فلسفه است ، بدين معنا كه اگر فلسفه يونانى و شريعت عربى به هم آميخته شود كمال دست مىدهد ، ايشان با اين هدف 50 رساله در همه بخش‌هاى فلسفه اعم از علمى و عملى ، فراهم آوردند و آنها را « رسائل اخوان الصفا و خلّان الوفا » عنوان دادند ، امّا نام‌هاى خود را پنهان داشتند و نوشته‌هايشان را در ميان كتاب‌فروشان پراكندند . در كتاب صوان الحكمة ، « ابو سليمان سجستانى » نيز به 51 رساله اخوان الصفا اشاره مىشود و « ابو سليمان مقدسى » نويسنده آنها معرفى مىگردد . على بن زيد بيهقى ( ت 565 ق / 1170 م ) در تتمه صوان الحكمة از ابو سليمان مقدسى ، ابو الحسن على بن هارون زنجانى ، ابو احمد نهرجورى ،