على زمانى قمشه اى

133

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

خاندان تنوخى 1 . ابو القاسم ، على بن محمد بن ابى الفهم ( 228 - 342 ق ) معروف به « تنوخى » كبير ، فقيه ، محدّث ، متكلم ، شاعر ، در انطاكيه به دنيا آمد ، و از جانب خليفه عباسى مطيع للّه ( حك 334 - 364 ) به منصب قضا رسيد . به گفته سيد بن طاوس او در دانش نجوم و احكام و هيئت پيشوا بود ، به ويژه در پيشگويى و اصابت‌هاى آن مشهور و معروف بود . تنوخى كبير پس از مدتى از منصب قضاوت خوزستان كنار گذاشته شد و سپس با وساطت سيف الدوله حمدانى نزد خليفه بغداد مجددا بدان منصب دست‌يافت ، وى از قضات مورد تأييد و نديم مهلّبى ( م 352 ) وزير مطيع للّه و معز الدوله ديلمى بود ، برخى او را فقيه حنفى و متكلم معتزلى معرفى كرده‌اند ، و برخى ديگر به‌دليل وجود قصيده‌اى از او در مدح حضرت على و اهل بيت عليهم السّلام در ردّ قصيده عبد اللّه بن معتزّ ( خليفه يك روزه عباسى ) او را شيعه خوانده‌اند . شوشترى نام وى و همچنين محسّن بن على ( فرزند على ) و على بن محسن ( نوهء على ) را در زمرهء شيعيان آورده‌اند . 2 . ابو على محسّن بن على ( 327 - 384 ق ) ، محدّث ، اديب ، شاعر ، وى در بصره به دنيا آمد . مدتى در خوزستان به منصب قضا اشتغال داشت اين كار تا زمان عضد الدوله ديلمى تا سال 371 ق ادامه داشت ، از مشهورترين تأليفات او « نشوار المحاضرة و اخبار المذاكرة » در 11 جلد است ، اين كتاب يكى از منابع نجومى سيد بن طاوس بشمار مىرود . 3 . ابو القاسم ، على بن محسّن ، محدث ، قاضى ، آشنا به نجوم و اديب بود ، او نيز همچون پدرش علاوه بر منصب قضا به كار در ضراب‌خانه نيز مشغول بود ،