على زمانى قمشه اى

107

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

دارند به هم ملحق خواهند شد ، و چون هر تكّه به‌طور يكسان خواهان همه تكه‌هاست و نمىتواند به همه اجزا و تكه‌ها برسد ناچار بايد به‌گونه‌اى باشد كه جميع اجزا و به نحو يكسان جذب و كشش داشته باشند . « 1 » سنان بن ثابت ( 331 ق ) 2 . ابو سعيد سنان بن ثابت بن قره حرانى ( م 331 ه / 942 م ) طبيب ، عالم به نجوم ، رياضى در بغداد متولد شد ، و در زمان ، القاهر و الراضى عباسى روزگار گذراند و در زمان مقتدر عباسى داراى مقام مهم گرديد و رئيس پيشواى اطبا به شمار رفت در اين هنگام كسى جز به اجازه وى حق اشتغال به طبابت نداشت ، از تأليفات اوست رساله‌اى در نجوم ، اصلاح كتاب هندسه افلاطون ، كتاب بزرگ به نام « التاجى » كه در تفاخر ديلميان و خاندان آنهاست كه به عربى ترجمه شده ، او كتاب « نواميس هرمس » و « السور و الصلوات » را به عربى ترجمه كرده است ، رساله‌اى در « سهيل » و « رسالة فى قسمة ايّام الجمعة على الكواكب السبعة » كه براى ابو اسحاق صابى به نگارش آورد . « 2 » 3 . ابراهيم بن سنان بن ثابت مكنى به ابو اسحاق ( 296 - 335 ق / 909 - 946 م ) : پزشك ، رياضىدان و منجم مشهور در بغداد متولد شد و همان‌جا رشد كرد ، پدرش سنان و نيايش ثابت بن قره هر دو از رياضىدانان و منجمان و پزشكان نامور بودند ابراهيم نزد پدر و ظاهرا استادان ديگر دانش آموخت و به

--> ( 1 ) . حاجى سبزوارى ، شرح اسماء الحسنى ، ص 53 ، ذيل « يا من استقرّت الأرضون باذنه » . در شرح و توضيح اين مطلب مراجعه شود به كتاب فرزانه ناشناخته ، يادنامه علامه شعرانى ، ص 28 مقاله‌اى از اين قلم ، نشر بوستان كتاب قم ، 1382 ش . ( 2 ) . لغت‌نامه دهخدا ، ماده سنان بن ثابت ، تاريخ التنجيم عند العرب ، ص 222 .