حسن مرسلوند
427
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )
آقاى علاء هنوز از پاريس احضار نشده است و معلوم هم نيست كه به اين زودى احضار گردد . از لحن بيان اخير جناب اشرف چنين استنباط كردم كه دولت ايران ، به عكس آنچه انتظار مىرفت ، هنوز خيال ندارد آقاى علاء را به عنوان جانشين تقىزاده به لندن گسيل دارد . 4 - در دومين ملاقاتى كه ديروز ( هيجدهم مارس 1930 - 27 اسفند 1308 ) با جناب تيمورتاش داشتم ايشان دوباره سر صحبت را به موضوع محاكمهء فيروز ميرزا كه عنقريب شروع خواهد شد ، برگرداندند . متن لايحهاى كه دولت به اين منظور تقديم مجلس كرده ، ديروز در جرايد تهران انتشار يافت . جناب اشرف با اشاره به مصاحبهء سه روز قبل ، اظهار داشتند : « آيا دليلى محكم براى اثبات مطلبى كه آن جلسه مطرح شد ( راجع به پرداخته شدن قروض كلان فيروز ميرزا طى دوران وزارتش ) در اختيار دارم يا نه ؟ » جواب دادم اين علاقهاى كه نسبت به وضع مالى فيروز ميرزا پيدا كردهام تنها از نظر كنجكاوى نيست بلكه به علتى مهمتر و اساسىتر مربوط مىشود ؛ چون حقيقت اين است كه وزارت جنگ بريتانيا مبلغ پنج هزار ليره از ايشان طلبكار است و در گذشته اتصالا از لندن به من فشار آوردهاند كه اين مبلغ را از حضرت و الا وصول و به لندن حواله كنم . تا زمانى كه ايشان وزير ماليّه نشده بودند ، هروقت موضوع را از لندن تعقيب مىكردند ، جواب مىدادم با تحقيقاتى كه شخصا از منابع موثّق ( بانك شاهى و غيره ) كردهام برايم مسلم است كه حضرت و الا تقريبا ورشكست هستند و امكان وصول طلب مزبور منتفى است . اما در طى ماههايى كه وزير بودند ، مجدّدا دربارهء امكانات مالىشان تحقيق كردم و فهميدم كه وضع مالىشان دفعتا بهبود يافته و اكنون در موقعيتى هستند كه مىتوانند قروض خود را بپردازند . ولى اگر منظور جناب اشرف ( وزير دربار ) اين است كه مدرك رسمى در اينباره ( وضع مالى فيروز ميرزا ) ارائه دهم ، انجام چنين عملى متأسفانه از عهدهام خارج است . جناب اشرف اظهار داشتند اگر مقامات قضايى ايران رسما از بانك شاهى يا بانك عثمانى بخواهند كه ترازنامهء حساب بانكى نصرت الدوله در اختيارشان گذاشته شود ، هر دوى اين بانكها ناچارند به خواستهء دولت ترتيب اثر بدهند . جواب دادم اطلاع خاصى در اينباره ندارم و نمىدانم كه روال كار بانكها در اينگونه موارد چيست . با اينكه تصور مىكنم هر دوى اين بانكها مجبور باشند در صورت تقاضاى مقامات قضايى ايران حساب بانكى شاهزاده را فاش كنند ، مع الوصف صلاح نديدم ايشان ( جناب اشرف تيمورتاش ) را به اين عمل تشويق و سابقهاى ايجاد كنم كه ممكن است در آتيه به سوءاستفادههايى عليه مشتريان بانك منجر گردد و اعتماد عمومى را نسبت به امانت و رازدارى اين قبيل مؤسسات متزلزل سازد . 5 - همچنان كه داشتيم راجع به شاهزاده نصرت الدوله صحبت مىكرديم ، به تيمورتاش گفتم مىخواهم سؤالى از ايشان بكنم : « درست است كه فيروز ميرزا از وزارت ماليّه منفصل شده و تحت تعقيب قانونى قرار گرفته ، ولى علت حقيقى بازداشت ايشان در ماه ژوئن گذشته هنوز بر كسى معلوم نشده . » به وزير