كوكه‌اى ، ملا معروف [ ملا مارف ] ملا معروف كوكه‌اى فرزند ابراهيم بن عبد القادر بن عبد العزيز در سال 1253 خورشيدى در روستاى حاجىخوش از توابع مهاباد متولد شد . در كودكى پدرش را از دست داد . بعدها خود راه عراق را پيش گرفت و مدّت دو سال و نيم در سليمانيه تحصيل كرد و در سال 1269 خورشيدى به ايران بازگشت . مدّتى با برادرانش در آبادى كوكه به سر برد . پس از آن براى ادامهء تحصيل به ترجان رفت و مدّتى نزد ملّا محمد صالح قزلجى تلمّذ كرد . بعد از آن چندى را در زينيل و درويشان به امامت و تدريس پرداخت . در سال 1303 خورشيدى به مهاباد مهاجرت كرد و در يكى از مساجد آنجا وظيفهء دينى امامت و تدريس و تعليم خود را از سر گرفت . ملّا معروف انسانى تهيدست و بىچيز بود و روزگار را در تنگى و پريشانى سپرى كرد . گويا در 40 سالگى هم از نعمت بينايى محروم شده است . به فارسى و عربى و كردى شعر گفت . ديوان اشعار فارسى او در مهاباد به سال 1341 خورشيدى به چاپ رسيده است كه متأسفانه سراسر مخدوش و مغلوط است . نمونه‌اى از اشعار فارسى و كردى او چنين است : الف - شعر فارسى ، قسمتى از يك قصيده : مشو مكدّر و آزرده از نيامدنم * اسير قيد بلا و مصيبت و محنم قضا به دام قدر بسته دست قدرت من * كه دامن تو بگيرم ، به پات سر فكنم بيا ببين به هواى گل گلستانت * گهى چو قمرى و گاهى چو بلبل چمنم گمان مبر ز خيال تو فارغم يارا * ببين كه خار فراقت دريده پيرهنم اگر نظر كند آن سرور ستوده سير * ز راه لطف به عمق قريحه و سخنم ، يقين كند كه به ياد جمال شيرينش * به بيستون محبّت ، نظير كوه كنم ز لوح حافظه بيرون نمىشود نامت * وداع تا نكند تن ز جان و جان ز تنم