حسن مرسلوند
306
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )
دست داشتند . واقعيت اين است كه ميرزا كوچك خان با انديشههاى ملى ، مذهبى و استقلالطلبانهء خود نمىتوانست خواستههاى كمونيستهاى دوآتشهاى را كه از كرملين دستور مىگرفتند ، برآورد . او به مردم خود تكيه داشت و مداخلهء نيروهاى بيگانه را در امور داخلى جنبش مردود مىدانست ؛ البتّه به همكارى انقلابى با كمونيستها معتقد بود . او نظريات خود را در نامهاى به لنين پيشواى انقلاب روسيه ، چند روز قبل از كودتاى سرخ چنين نوشت : « . . . ما معتقديم كه قدم اول را براى آزادى ايران برداشتهايم ليكن خطر ، از جانب ديگر به ما روى آورده است ؛ يعنى اگر از مداخلهء خارجى در امور داخلى جلوگيرى نشود ، معنيش اين است كه هيچوقت به مقصود نخواهيم رسيد زيرا به جاى مداخلهء يك دولت خارجى كه تاكنون وجود داشت ، مداخلهء دولت خارجى ديگرى شروع شده است . » 65 پس از كودتاى سرخ ، ميرزا كوچك خان دست به فعاليت ديپلوماتيك زد و تلاش كرد كه با راهحلهاى سياسى قضيه را فيصله دهد ، اما راه به جايى نبرد . فرستادگان سياسى او به مسكو نتيجهاى نگرفتند و نامههاى او به لنين و پيشوايان انقلاب روسيه بىنتيجه ماند . دو نامه به مديوانى نوشت و در آنها خشم خود را نسبت به شيوهء برخورد كمونيستها با جنبش جنگل ابراز داشت . در بخشى از نامهء مورخ 15 ذىقعدهء 1338 خطاب به مديوانى نوشت : « . . . اگر اين اقدامات شما دوام پيدا كند ، ناچاريم به هر وسيله باشد به تمام احرار و سوسياليستهاى دنيا حالى كنيم كه وعدههاى شما همهاش پوچ و عارى از صحّت و صداقتند ؛ به نام سوسياليزم اعمالى را مرتكب شدهايد كه لايق قشون مستبد نيكلا و قشون سرمايهدارى انگليس است . . . » 66 . سرانجام مكاتبات سياسى ميرزا كوچك خان با مديوانى و ديگران سودى نبخشيد و سركردگان جنگلىها علىرغم دستور ميرزا مبنى بر عقبنشينى از مقابل قواى ارتش سرخ ، اين امر را عدم شجاعت فرض كردند و با قواى مهاجم به جنگ پرداختند . اولين برخورد در جمعهبازار به وقوع پيوست كه سه شبانهروز طول كشيد و قواى جنگل مجبور شدند تا صومعهسرا ، ششكيلومترى جمعهبازار عقبنشينى كنند . قواى مهاجم ارتش سرخ در تعقيب جنگلىها از جمعه بازار گذشت و به صومعهسرا رسيد . در جنگ صومعهسرا ، ارتش سرخ