كوچك خان جنگلى ، ميرزا يونس ميرزا يونس مشهور به ميرزا كوچك فرزند ميرزا بزرگ رشتى در سال 1259 خورشيدى در رشت متولد شد . دوران كودكى و نوجوانى را با تحصيل در مدرسهء حاجى حسن و مدرسهء جامع رشت گذراند ؛ مدّتى هم به تهران رفت و در مدرسهء دينى محموديه به تحصيل علوم دينى پرداخت و در زمرهء طلاب علوم دينى درآمد . هم‌زمان با جنبش مشروطه‌خواهى در ايران ، مشروطه‌خواه شد و در اين راه مجاهدتهاى فراوانى كرد . هنگامى كه مجلس شوراى ملى به دستور محمد على شاه قاجار به توپ بسته شد ، او در قفقاز بود و در حين اقامت در بادكوبه و تفليس ، درس انقلاب فرا مىگرفت . هم‌زمان با تحصّن علما در سفارت عثمانى براى تجديد مشروطيت ، او نيز در شهبندرى رشت متحصّن شد و بعد از كشته شدن آقا بالا خان سردار افخم در واقعهء مشروطيت گيلان ، به مجاهدين پيوست و در فتح قزوين شركت كرد . كوچك خان كه همراه اردوى مشروطه‌خواه گيلان ، براى فتح تهران آمده بود ، پس از فتح قزوين به دنبال مشاهدهء اعمال خلاف اخلاق بعضى از مجاهدين ، با قهر اردو را ترك كرد و به رشت بازگشت . ليكن ميرزا كريم خان رشتى كه رياست كميتهء ستّار را به عهده داشت ، از او و مجاهدين همراهش دلجويى كرد و مجددا آنها را به اردوگاه بازگرداند . ميرزا و همراهانش در عليشاه عوض به مجاهدين گيلانى پيوستند و تهران را به اتفاق سواران بختيارى فتح كردند . پس از فتح تهران ، هنگامى كه محمد على شاه مخلوع تركمن‌ها را تحريك كرد كه براى سرنگونى دولت مشروطه ، به تهران بيايند ، ميرزا كوچك خان داوطلبانه به گمش‌تپه رفت و طى جنگى كه بين مجاهدين و شورشيان تركمن روى داد ، تركمنها شكست سختى از نيروهاى دولتى خوردند و گلوله‌اى هم به ميرزا كوچك خان اصابت كرد . پس از بازگشت به