حسن مرسلوند
265
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )
كسروى ، احمد سيد احمد كسروى فرزند حاج مير قاسم در هشتم ماه 1269 خورشيدى در محلهء هكماوار تبريز متولد شد . نياكانش از قديم كسوت روحانيت داشتند و پدرش مير قاسم ، بااينكه پيشهء تجارت برگزيده بود ، لباس روحانيت را پاس مىداشت . كسروى از ششسالگى به مكتب رفت و در يازدهسالگى به علت مرگ پدر ، ناچار شد تحصيل را ترك كند . سپس لباس روحانيون به تن كرد و به طلبگى پرداخت و در سيزدهسالگى به مدرسهء طالبيهء تبريز رفت . شانزدهساله بود كه جنبش مشروطهخواهى در تبريز پا گرفت . علىرغم افكار خانوادهاش كه همگى ضد مشروطه بودند ، مشروطهخواه شد و در اين راه فعاليت زيادى كرد . در بيستسالگى به اصرار خويشاوندان ، به منبر رفت و كار امامت و وعظ در مسجد محل را عهدهدار شد ؛ اما پس از چندى به خاطر رفتارى مغاير با كسوت روحانى ، زير فشار قرار گرفت و خانهنشين شد . كسروى پس از آن ، از كسوت روحانيت خارج شد . در سال 1293 خورشيدى در مدرسهء امريكايى تبريز Memorial School به تدريس زبان عربى پرداخت و در همين مدرسه زبان انگليسى را آموخت . در سال 1295 خورشيدى ، براى يافتن كار به قفقاز رفت و مدّتى در تفليس اقامت گزيد . در اين شهر با روشنفكران روسى و ارمنى و گرجى و ترك آشنا شد و كتابها و نشرياتى را مطالعه كرد كه برايش تازگى داشت . مجددا به تبريز بازگشت و مدّتى در مدرسهء امريكايىها تدريس كرد . در سال 1296 خورشيدى كه شادروان شيخ محمّد خيابانى ، حزب دمكرات را در آذربايجان بنياد نهاد ، كسروى به اين حزب پيوست . ليكن پس از چندى به علت اختلافنظر