حسن مرسلوند

254

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )

كرد زعفرانلو ، امير توكل [ كامبوزيا ] امير توكل كرد زعفرانلو مشهور به كامبوزيا در سال 1283 خورشيدى در تهران متولد شد . پس از پايان تحصيلات در تلگراف‌خانه مشغول كار شد . از سال 1304 تا 1307 خورشيدى ، رئيس دارايى بلوچستان شد و پس از مدّتى به كلاته رزاق رفت . كامبوزيا در سال 1314 خورشيدى راهى زاهدان شد ، و محلى را در چهار كيلومترى آنجا در دامنهء كوير انتخاب كرد ؛ محلى كه باير و لم‌يزرع بود ، آنجا نه آبادىاى وجود داشت و نه آبى . در اين بيابان خشك و بىآب و علف به كار طاقت‌فرساى كشاورزى پرداخت . روزها در مزرعه عرق مىريخت و از شنزار ، كشتزارى ساخت و شبها آخرين مقالاتى را كه به زبانهاى فرانسه يا روسى راجع به جغرافيا و اقتصاد نوشته شده بود ، مطالعه مىكرد . در دل اين كوير به تدريج كتابخانه‌اى به وجود آورد ؛ كتابخانه‌اى بزرگ ، مشتمل بر دايرةالمعارفهاى قطور و متعدد و كتابهاى خطى و نادر در حدود 23 هزار جلد ، علمى و متنوّع . كامبوزيا با تلاش پىگير ، آن منطقهء كويرى را تبديل به يك مزرعهء سرسبز و پربار كرد . از همين مزرعه با دانشمندان متخصص در زمين‌شناسى و جغرافياى در سراسر جهان رابطه برقرار كرد و به مكاتبه و تبادل‌نظر پرداخت . كامبوزيا را دانشمندان بزرگ جهان مىشناختند و با او مكاتبه داشتند . بسيارى از همين دانشمندان بارها رنج سفر را تا كوير ايران تحمل كردند تا از گنجينهء دانش و عقايد و نظرات او دربارهء مسايل مورد پژوهش خود بهره بگيرند . كامبوزيا به چندين زبان زندهء دنيا از جمله : عربى ، فرانسه و روسى تسلط كافى داشت و دوران جوانى خود را با كار در ادارات دولتى و مترجمى سپرى كرده بود . در نهايت سادگى مىزيست . لباس ساده مىپوشيد و از هرگونه تشريفاتى بيزار بود و با