حسن مرسلوند
239
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )
كاظمزاده در استانبول به دانشكدهء حقوق رفت در سال 1910 ميلادى از طرف كنسولگرى ايران در استانبول به مكه عزيمت كرد و پس از بازگشت ، در آوريل 1911 عازم اروپا شد . در دانشگاه شهر لوون بلژيك ، در رشتهء علوم اجتماعى و سياسى به تحصيل پرداخت و پس از دو سال موفق به اخذ ليسانس شد . سپس چند ماهى به بروكسل رفت و در آنجا در مجالس آزاد سوسياليستها شركت كرد و چند مقاله نيز راجع به تمدن ايران و دفاع از آزادى و استقلال آن در روزنامههاى بروكسل نوشت . در اوايل سال 1912 ميلادى به پاريس رفت و در دانشگاه سوربن و دانشكدهء كوللژ دو فرانس به تحصيل پرداخت . ضمنا در مدرسهء تحصيلات عالى اجتماعى ، چند رشته از علوم به خصوص فنّ روزنامهنگارى را آموخت . در پاريس سفرنامهء مكهء خود را نوشت و ابتدا در يك روزنامه و سپس به شكل كتاب چاپ كرد كه سخت مورد توجه اروپائيان قرار گرفت . همچنين در پاريس به همراهى علامه محمد قزوينى و استاد پورداود انجمنى به نام انجمن مصاحبات ادبى و علمى ايرانيان پاريس تأسيس كرد . در سپتامبر 1913 بنا به دعوت پروفسور براون ، براى تدريس زبان فارسى به انگلستان و دانشگاه كمبريج رفت . تا ژانويهء 1915 ميلادى به كار تدريس مشغول بود و در اين زمان از طرف سيد حسن تقىزاده به برلين دعوت شد كه به كميتهء ملى ايران در برلين بپيوندد . از طرف كميته مأمور شد كه به ايران بيايد و با اعضاى حزب دموكرات مذاكره كرده ، با پشتيبانى قواى ژاندارم ، يك نيروى دفاعى در مقابل قواى متجاوز روس و انگليس ايجاد كند . به تهران آمد و همراه ساير دموكراتها به غرب كشور مهاجرت كرد . در كرمانشاه به سبب سوءتفاهم ، از طرف كميتهء ملى بازداشت و مدتى زندانى شد . پس از خلاصى از محبس ، مدت يك سال در استانبول توقف كرد و در ماه نوامبر 1917 ميلادى به برلين رفت . در برلين با تقىزاده در انتشار كاوه همكارى داشت و رياست يك انجمن ادبى نيز به عهدهء او بود . از سال 1919 ميلادى اقدام به تأسيس يك مغازهء كتابفروشى با نام ايرانشهر در برلين كرد و از سال 1922 مجلهء ايرانشهر را در همان جا چاپ و منتشر كرد . اين مجله چهار سال دوام داشت و نه تنها در ايران و افغانستان و هند ، بلكه در اكثر ممالك اروپا هم ، ميان خاورشناسان و آموزندگان زبان فارسى اهميت و ارزش پيدا كرد . از