حسن مرسلوند

237

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )

حسين كاظم‌زادهء ايرانشهر فرزند حاج ميرزا كاظم طبيب ، در 20 دى 1262 خورشيدى برابر با 10 ژانويهء 1884 ميلادى در شهر تبريز متولد شد . خواندن و نوشتن پارسى را در مكتب ملا نصير تبريز كه در مسجد مدينه واقع بود ، فرا گرفت و تحصيلات ابتدايى را اول در مكتب حاج ملا على واعظ مشهور به حاج آخوند آموخت و سپس در مكتب رشديهء حاج ميرزا احمد سوداگر ادامه داد . پس از چندى به مدرسهء كمال كه از طرف ميرزا حسين خان كمال تأسيس شده بود و روش فرنگىمآب داشت ، رفت . كاظم‌زاده در ايام تحصيل خود در مدرسهء كمال ، روزنامه و مجلات داخلى و خارجى آن روز را كه به مدرسه فرستاده مىشد ، در اوقات فراغت مطالعه مىكرد و از اخبار و اطلاعات آنها استفاده مىبرد . روزنامه‌ها و مجلاتى كه به آن مدرسه رسيده و كاظم‌زاده از آنها استفاده كرده است ، عبارتند از : الهلال چاپ مصر ، روزنامهء تربيت چاپ تهران ، لزاكتيو آليته چاپ پاريس ، المؤيد چاپ مصر ، روزنامهء ادب چاپ ايران ، ابو نظاره به مديريت شيخ ابو الفرج ابو نظاره چاپ پاريس ، روزنامهء معلومات چاپ اسلامبول ، شوراى امّت ، المنصف ، تاج الواعظين و روزنامه‌هاى ديگر مانند : حكمت ، ثريا ، حبل المتين ، اطلاع ، معارف ، ناصرى ، مفتاح الظفر ، احتياج ، خلاصة الحوادث به فارسى از تهران ، سعادت ، اقدام ، السلطنه ، زمان ، ترجمان ، حقيقت ، سنجاق ، عثمانلى ، الرياض ، قرق مصور ، معلومات ؛ به تركى و عربى . آشنايى با مطبوعات داخلى و خارجى تأثيرى شگرف بر انديشهء او داشت . در مدرسهء كمال دو زبان عربى و فرانسه را به خوبى آموخت . پس از تعطيل شدن مدرسهء كمال ، مدتى در تبريز مغازهء كتابفروشى باز كرد و اهل علم را به دور خود فراهم آورد . در سال 1283 خورشيدى ، مدتى به قفقاز رفت و سپس راهى استانبول شد تا در آنجا به تحصيلات عاليه بپردازد . در استانبول مدتى به جاى محمد على سروش ، منشى ادارهء تذكره شد . اين شغل او به‌طور قطعى از 1906 تا 1911 ميلادى ادامه داشت . هم‌زمان با جنبش مشروطه‌خواهى در ايران ، او هم به آزادىخواهان ايرانى مقيم استانبول پيوست و با يارى آنان اقدام به تأسيس انجمنى به نام انجمن برادران ايرانى كرد . اين انجمن مدتى به‌طور مخفيانه با نشريات و مراسلات و نطقهاى خصوصى ، جوانان ايرانى مقيم تركيه را تشويق به حمايت و تقويت آزادىخواهان و مشروطه‌طلبان ايران مىكرد .