حسن مرسلوند
216
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )
قوام الدوله ، شكر الله خان [ معتمد خاقان صدرى ] شكر الله خان صدرى قوام الدوله فرزند حاج محمد حسين خان صدر الدولهء اصفهانى در حدود سال 1290 هجرى قمرى متولد شد . پدرش حاج صدر الدوله در ضمن اينكه رئيس تشريفات ( ايشيك آقاسىباشى ) مظفر الدّين ميرزاى وليعهد در تبريز بود ، حكومت خلخال را هم داشت . شكر الله خان صدرى نيز همچون پدر در دستگاه وليعهد اشتغال داشت تا اينكه در سال 1313 قمرى به همراه مظفر الدّين شاه از تبريز به تهران آمد و جزء پيشخدمتهاى مقرب و از كاركنان خلوت شاه شد . در سالهايى كه عين الدوله صدر اعظم ايران بود ( 1321 - 1324 ق ) ، شكر الله خان و يكى ديگر از پيشخدمتهاى شاه به نام نظام السلطان به جرم دسيسهسازى عليه عين الدوله ، به دستور صدر اعظم به چوب بسته شده و بعد هم هر دو به مازندران تبعيد شدند . پس از فوت مظفر الدّين شاه و روى كار آمدن محمد على شاه ، كار شكر الله خان معتمد خاقان مانند سابق بود و چندان رونقى نداشت . همزمان با جنبش مشروطهخواهى در ايران ، به آزادىخواهان پيوست و در راه مشروطه زحمتها كشيد . به همين مناسبت پس از كودتاى محمد على شاه عليه مجلس شوراى ملى ، به دستور شاه از تهران تبعيد و راهى اروپا شد . پس از فتح تهران به دست مشروطهخواهان ، اعتبار فراوانى نزد سران مشروطه داشت . پس از چندى همسر ميرزا محمد على خان قوام الدولهء تفرشى را براى خود گرفت و ملقّب به لقب او يعنى قوام الدوله شد . قوام الدوله مدتى هم حاكم اصفهان ، تهران و لرستان بود . در دورهء سوم مجلس شوراى ملى نمايندهء مردم نجفآباد و در دورهء چهارم و پنجم ، نمايندهء خرمشهر بود . در مجلس شوراى ملى ( دور سوم ) يكى از ليدرهاى حزب اعتدال محسوب مىشد . در دورهء چهارم به