قوام السلطنه براى بيرون راندن نيروهاى شوروى از خاك ايران ، از امريكا كمك خواست و بالاخره با فشار ترومن رئيس جمهورى وقت امريكا ، استالين پذيرفت كه نيروهاى خود را تماما از ايران خارج كند ، كه اين امر در ارديبهشت 1325 خورشيدى انجام پذيرفت . با خروج ارتش سرخ از ايران ، قوام السلطنه به فكر افتاد تا ابتدا وزراى توده‌اى را از كابينه كنار بگذارد و سپس به بحران آذربايجان خاتمه بدهد . ابتدا حزب پرنفوذ سياسى خود را به نام حزب دموكرات ايران تأسيس و وارد فعاليتهاى سياسى كرد و سپس به بهانهء نهضت جنوب كه طى آن برادران قشقايى با حمله به پادگانهاى كازرون و بوشهر خواهان رسيدگى دولت به وضع فارس و همچنين اخراج سه وزير توده‌اى از هيئت دولت بودند ، دولت را منحل و دولت جديدى تشكيل داد 52 . برخى معتقدند كه نهضت جنوب را همو راه‌اندازى كرد تا بدين بهانه بىسر و صدا كابينهء خود را منحل و وزراى توده‌اى را اخراج كند . فرقهء دموكرات آذربايجان نيز در آذرماه 1325 مورد هجوم ارتش دولت مركزى واقع شد . قوام السلطنه اين‌طور وانمود كرد كه براى ايجاد محيط آرام و آزاد براى انتخابات مجلس پانزدهم به آذربايجان نيرو گسيل داشته است و شوروى نيز كه براى تشكيل مجلس پانزدهم و تصويب قرارداد واگذارى نفت شمال به آن كشور ، در آن مجلس سخت بىتابى مىكرد ، در مقابل حملهء ارتش ايران به فرقه‌ايها هيچ واكنشى نشان نداد . و بدين‌ترتيب روز 21 آذر 1325 نيروهاى ارتش به تبريز رسيدند و بساط فرقهء دموكرات آذربايجان برچيده شد . پس از تشكيل مجلس پانزدهم ، قرارداد واگذارى نفت شمال به شوروى تصويب نشد و تمام رشته‌هاى دولت جماهيرى پنبه شد . قوام السلطنه بار ديگر در 28 خرداد 1326 تشكيل كابينه داد 53 . و آخرين كابينهء اين دوره از زمامدارى خود را كه نزديك به 22 ماه طول كشيد ، در 19 شهريور 1326 تشكيل داد 54 و برنامهء جديدى موسوم به مواد ده‌گانهء برنامهء كابينه تنظيم و به مجلس اعلام كرد و تصويب شد 55 . قوام السلطنه اين پير كهنه‌كار كه در حقه‌بازى و نيرنگ بىهمتا بود ، در اين دوره از زمامدارى خود موفق شد سر تمام دشمنانش كلاه بگذارد ؛ از حزب توده گرفته تا شوروى و امريكا و انگليس ، همگى به نوعى كلاه سرشان رفت . ايرج اسكندرى در اواخر عمر ، در