در سال 1302 خورشيدى ، درحالىكه كابينهء مشير الدوله روى كار بود ، بين دو مجلس چهارم و پنجم ، پروندهء سياسى قوام السلطنه به دست سردار سپه براى سالهاى متمادى بسته شد . جريان از اين قرار بود كه در نظميهء تهران كه تحت امر سردار سپه بود پرونده‌اى به دست درگاهى ، مشكاة و سهيلى ساخته شد و به دنبال آن مظفر اعلم و چند تن ارمنى و مسلمان دستگير و بازجويى شدند . مظفر اعلم در بازجويىهاى خود اعتراف كرد كه در هنگامى كه قوام السلطنه آخرين دور رياست وزرايى خود را مىگذرانيد ، به او و كميتهء ترورى كه تحت رياست او اداره مىشد دستور قتل و از بين بردن سردار سپه را داده است . به دنبال اين اعترافات ، قوام السلطنه به وزارت جنگ احضار و تحت بازجويى قرار گرفت . سرانجام با پادرميانى احمد شاه و برخى از رجال معمّر ايرانى ، سردار سپه رضايت داد كه قوام السلطنه از ايران خارج و به اروپا تبعيد شود . قوام السلطنه در سال 1302 خورشيدى به حالت تبعيد از ايران خارج و راهى فرانسه شد . در پاريس براى خود خانه و ويلاى مجلّلى تهيه ديده بود ؛ اتومبيل‌هاى گرانبها سوار مىشد و لباسهاى فاخر بر تن مىكرد و در موقعيّت بسيار آبرومندى زندگى مىكرد . در پاريس تماسهاى خود را با دولتمردان و رجال سرشناس ايرانى قطع نكرد و دايم در تلاش بود تا موقعيتى به دست آورد و به صحنهء سياست ايران بازگردد . در اروپا با تلاش برادرش حسن وثوق [ وثوق الدوله ] ، به سياست‌مداران انگليسى نزديك شد و از طريق آنان به دربار ايران براى بازگشتش فشار وارد آورد . سرانجام با وساطت عده‌اى از سياست‌مداران ايرانى و انگليسى ، در سال 1307 خورشيدى با اين شرط كه داخل مسايل سياسى مملكت نشود ، به ايران بازگشت . قوام السلطنه در طول دوران سلطنت رضا شاه ، همان‌طور كه تعهّد كرده بود در ظاهر وارد مسايل سياسى نشد ، اما در پنهان مقدمات ورود خود به صحنهء سياست را پايه‌ريزى مىكرد . پس از واقعهء شهريور 20 و استعفاى رضا شاه از سلطنت و به وجود آمدن فضاى دموكراتيك موقتى در ايران ، او هم از انزواى سياسى خود خارج شد و به فعاليّت پرداخت . در 18 مرداد 1321 ، فعاليتهاى سياسى او ثمر بخشيد و بار ديگر به نخست‌وزيرى رسيد 49 . در اين دورهء نخست‌وزيرى نيز ، قوام مشكلات زيادى در پيش رو داشت . از