حسن مرسلوند

202

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )

در 27 خرداد 1301 قوام السلطنه مجددا مأمور تشكيل كابينه شد ؛ اسامى وزراى جديد 47 و برنامهء جديد هيئت دولت خود را به مجلس معرفى كرد و رأى اعتماد گرفت 48 . مهمترين مشكلى كه قوام السلطنه در اين كابينه در سياست داخلى داشت ، مشكل سردار سپه بود كه به‌هيچ‌وجه نمىخواست مطابق قانون و شرح وظايف خود عمل كند ؛ در امور وزارت ماليّه و نظميّه و خالصجات دخالت مىكرد ؛ مردم را در خيابان كتك مىزد ؛ حسين صبا مدير روزنامهء ستارهء ايران را در ميدان مشق نظام به جرم نوشتن مقالهء انتقادى به سه‌پايه بست و تازيانه زد ؛ دندان فلسفى مدير روزنامهء حيات جاويد را با مشت شكست و او را در دژبانى زندانى كرد . اين حركات باعث شد كه براى اولين بار مجلس شوراى ملى بر ضدّ اعمال غير قانونى سردار سپه اعتراض كند . معتمد التجّار نمايندهء مجلس شوراى ملى در جلسهء پنج‌شنبه 12 مهر 1301 در مجلس نطقى كرد كه طى آن سخنانى در پرده عليه سردار سپه گفت ؛ او در قسمتى از نطق خود گفت : « . . . و قريبا روزى مىرسد كه نه سر مىماند ، نه دستار . بساط مشروطيت كه برچيده مىشود سهل است ، استقلال مملكت را هم مىبرند . . . » سيد حسن مدرس نيز در پاسخ او گفت : « . . . شما مگر ضعف نفس داريد [ كه ] اين حرفها را مىزنيد و در پرده سخن مىگوييد . ما بر هركس قدرت داريم . از رضا خان هم هيچ ترس و واهمه نداريم ؛ سؤال كنيم ؛ استيضاح كنيم ؛ عزلش كنيم و همچنين رضا خان را استيضاح كنيم ؛ عزل كنيم ؛ مىروند در خانه‌شان مىنشينند . قدرتى كه مجلس دارد هيچ‌چيز نمىتواند مقابلش بايستد ؛ شما تعيين صلاح بكنيد ؛ مجلس بر هر چيزى قدرت دارد . . . » پس از نطق معتمد التجار و اظهارات مدرس ليدر اكثريت ، سردار سپه روز شنبه 15 مهر ماه 1301 كليهء افسران نظامى را به وزارت جنگ احضار كرد و طى نطقى براى آنان گفت كه خدمات مهمى براى كشور انجام داده و در نطق خود صريحا مجلس را تهديد كرد و در همان سخنرانى اعلام كرد كه از پست وزارت جنگ كناره‌گيرى خواهد كرد . در همان روز دسته‌هاى مختلف نظامى به منظور تهديد و ارعاب ، در جلوى مجلس شوراى ملى و ساير نقاط شهر به رژه و راه‌پيمايى نظامى پرداختند . در اين واقعه ، كابينهء قوام السلطنه به شدت