حسن مرسلوند
143
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )
سفير جديد بريتانيا ، سرپرستى لرن كه عازم تهران بود دستور صريح داد كه به نصرت الدوله بىاعتنا باشد و مشتى محكم به دماغ آن خائن بزند 38 . در دورهء چهارم مجلس شوراى ملى ، شاهزاده فيروز از كرمانشاه انتخاب شد . اعتبارنامهء او پس از دفاع مفصلى كه مرحوم سيد حسن مدرس از او كرد ، تصويب شد . مدرس در دفاعيهاش از نصرت الدوله گفت : « در اينكه نصرت الدوله علف هرزه خورده است جاى هيچ شبهه و ترديد نيست ولى مىگويد توبه كردهام ؛ اگرچه توبهء گرگ مرگ است ، ولى به عقيدهء من خوب است فايدهء وجودى او را براى نفع جامعه در نظر آورده و او را بپذيريم تا ضمنا معلوم شود كه تا چه اندازه در توبهء خود پايدارى خواهد كرد . » نصرت الدوله فيروز در 17 مرداد 1304 در كابينهء سردار سپه ، به توصيهء مدرس وزير عدليّه شد و يكى از اركان و گردانندگان سياست روز براى خلع سلسلهء قاجاريه و روى كار آوردن رضا خان شد . به اتفاق تيمورتاش و على اكبر داور تيمى را تشكيل دادند كه هدف اصلى آن تغيير سلطنت از قاجاريه به پهلوى بود . فيروز در 18 بهمن 1305 وزير ماليهء كابينهء مستوفى الممالك شد و از 29 آبان 1307 وزير ماليهء كابينهء مخبر السلطنه بود . در دورههاى پنجم و ششم مجلس شوراى ملى نيز نمايندهء كرمانشاه بود . هنگامى كه پست وزارت ماليّه را در اختيار داشت با دكتر ميلسپو مستشار امريكايى وزارت ماليّه كه طبق قانون قدرت زيادى داشت به مبارزه پرداخت ؛ تا سرانجام كلك او را كند و خود اختيارات مالى مملكت را در دست گرفت . البتّه اين كار با تحريكات و حمايتهاى رضا شاه همراه بود . نصرت الدوله تدريجا دريافت كه رضا شاه ديكتاتورى خواهد شد كه به آسانى نمىتوان او را از كار بر كنار كرد ؛ لذا درصدد توطئهاى برآمد و سرانجام توطئه به ثمر رسيد و آن شورش عشاير فارس بود . برادرش سرتيپ محمد حسين ميرزا فرماندهء لشكر شيراز بود و دوست نزديكش صارم الدوله استاندار فارس . توطئه ابعاد وسيعى پيدا كرد كه به آسانى خاموش كردن اين آتش ميسّر نبود ؛ در نتيجه تمام نيروهاى ارتش بسيج شدند و به سمت فارس روى آوردند و قريب دو سال طول كشيد تا غائله خاتمه يافت ؛ ولى رضا شاه دريافت كه بايد به زودى كلك نصرت الدوله و اعوان و انصار او كنده شود . بازداشت نصرت الدوله وزير ماليّه در يكى از روزهاى خرداد 1308 ، اتفاق افتاد . چون