حسن مرسلوند
139
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )
مدتى معاون وزارت عدليّه بود و سپس در كابينهء اول وثوق الدوله كه در 7 شهريور 1295 تشكيل شد ، به وزارت عدليّه منصوب شد . نصرت الدوله در اين دورهء وزارتش بود كه نقش مهمى در قلع و قمع و سركوب اعضاى كميتهء مجازات به عهده گرفت . در سال 1297 خورشيدى هنگامى كه مشاور الممالك ، وزير خارجهء كابينهء وثوق الدوله با چند تن از رجال درجه دوم به پاريس سفر كرده بود تا در مجمع نمايندگان دول بزرگ كه به منظور تسويهحساب خسارات بعد از جنگ تشكيل شده بود ، شركت كند ، ناگهان از وزارت خارجه معزول ، و نصرت الدولهء فيروز به جاى او وزير امور خارجه شد . اين تغيير ناگهانى به اين خاطر انجام شد كه احتمالا كسى غير از نصرت الدوله زير بار انعقاد قرارداد 1919 وثوق الدوله با انگلستان نمىرفت 34 . پس از عقد قرارداد ، نصرت الدوله همراه احمد شاه به اروپا رفت و تلاش مىكرد كه احمد شاه را تشويق كند تا قرارداد را تأييد كند ؛ اما احمد شاه زير بار قرارداد نرفت و در اين سفر مخصوصا در دربار انگلستان حتى كلمهاى دربارهء قرارداد حرف نزد . نصرت الدوله يك هفته قبل از ورود احمد شاه به لندن رفت . به محض ورود نصرت الدوله به لندن ، از طرف دولت انگليس استقبال گرمى از او شد و به افتخار وزير امور خارجهء ايران مراسم شام رسمى برگزار شد . لرد كرزن وزير خارجهء انگلستان در سر شام نطق جالب توجهى ايراد كرد و در آن نصرت الدوله را به عنوان دوست صميمى انگلستان ستود 35 . نصرت الدوله نيز در جواب لرد كرزن ، از قرارداد دفاع كرد و انگلستان را دوست و حامى ايران خواند 36 . نصرت الدوله كه نه تنها خود ، بلكه خاندان و اعضاى فاميلش همگى آنگلوفيل بودند ، در راه سرسپردگى به انگلستان به حدى پيش رفت كه ويلسن رئيس جمهور وقت آمريكا دربارهء او گفت : « . . . من بايد بدانم آيا اين پرنس فيروز نمايندهء ملت ايرانست يا وكيل دولت بريتانيا » . نصرت الدوله براى امضاى قرارداد 1919 ، بنا بر يك قول ، يكصد هزار تومان رشوه گرفت . پس از سقوط كابينهء وثوق الدوله ، وى به شدت مورد تنفر و انزجار عمومى قرار گرفت . طبق نوشتهء مخبر السلطنه هدايت ، فيروز چهار تروريست به استخدام درآورده بود كه چهار سياستمدار ايرانى مخبر السلطنه ، مستوفى الممالك ، مؤتمن الملك و مشير الدوله را به قتل برسانند . پس از سقوط كابينهء قرارداد ، مشير الدوله روى كار آمد و بساط قرارداد