حسن مرسلوند
9
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )
اسب در همان نقطه از درختها آويختند ! » شدت عمل و سوء رفتار او مردم را آنچنان در تنگنا قرار داده بود كه آماده براى شورش و عصيان بودند ، از طرفى سوء مديريت او و اختلاس در حقوق ماهيانه پرسنل باعث رنجيدگى نظاميان تحت امر او شده بود و نهايتا اين رنجيدگىها منجر به شورش مراوهتپه به رهبرى افسرى به نام لاهاك خان گرديد . در شب دوّم تيرماه 1305 خورشيدى لاهاك خان يكى از منسوبان امير مؤيد سواد كوهى كه دو فرزندش بدست رضا شاه تيرباران شده بود ، افراد تحت فرمان خود را برداشته و درجز و شيروان و قوچان را تصرف كرده و مشهد را مورد تهديد قرار داد . او كه اعلام جمهورى خراسان كرده بود ، در مقابل قواى مشهد و كردهاى پيچرانلو و ساير نيروهاى كمكى تاب مقاومت نياورده و پس از شكست به روسيه گريخت ، البتّه گفته مىشود كه در اين شورش دست روسيه نيز در كار بوده . پس از شورش در پادگان مراوهتپه ، گزارشهايى به مركز رسيده كه يكى از علل شورش ، نابسامانى و سوء جريان در لشكر خراسان و سوءاستفادهء فرماندهء لشكر شرق ، سرتيپ جان محمد خان بوده است . رضا شاه تصميم گرفت شخصا به خراسان برود و به اين امر رسيدگى كند . او در سوم مرداد 1305 بهطرف مشهد حركت كرد و جان محمد خان را از سمت فرماندهى لشكر بر كنار و خلع درجه نمود و تحت الحفظ به تهران فرستاد . 2 درباره مرگ جان محمد خان اطلاع دقيقى در دست نيست ، فقط آقاى حسين مكّى در تاريخ بيست سالهء ايران مطلبى به اين شرح نوشتهاند : « جان محمد خان كه معتاد به الكل ( الكليسم ) بود و بسيار بىچيز ، سرانجام سكته مىكند و در حالى كه هنوز زنده بوده او را غسل و كفن كرده دفن مىنمايند . دخترش شب مىبيند كه پدرش داد و فرياد مىكند كه من زندهام چرا دفنم كردهاند . روز بعد نبش قبر مىكنند و مشاهده مىنمايند كه پس از دفن به هوش آمده و زنده شده كفن خود را پاره نموده و تمام صورت خود را با ناخن كنده و خونآلود نموده سپس خفه شده است » . [ 1 ]
--> [ 1 ] م : 1 - بهار ، ملكالشعراء . تاريخ مختصر احزاب سياسى ايران ، ج / 2 . 2 - مكّى ، حسين . تاريخ بيست سالهء ايران ، ج / 1 و 4 .