حسن مرسلوند

74

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )

مىشود . پس از بازگشت به ايران مدتى مانند پدرش در خدمت گمركات بوده و از سال 1297 خورشيدى بعنوان مترجم در پادگان انگليس در گيلان به كار مىپردازد . در جنبش گيلان به رهبرى ميرزا كوچك خان جنگلى ، ابتهاج عليه هم‌وطنان خود و به نفع نيروهاى انگليسى به جاسوسى مىپردازد . در جمادى الثانى 1336 قمرى ، هنگامى كه « كاپيتن نوئل » عضو انتليجنت سرويس انگلستان با دستيارى « ميجر آكشوت » رئيس بانك شاهنشاهى رشت و « ماك‌لارن » كنسول انگليس در گيلان متهم به توطئه و سوءقصد به جان ميرزا كوچك خان جنگلى شده و پس از دستگيرى توسط جنگلىها در محلى موسوم به « فتربند » زندانى بودند ، توسط غلامحسين ابتهاج كه مترجم و جاسوس افسران انگليسى بود موفق به فرار مىشوند . پس از واقعهء جنگ منجيل به تلافى شكستهاى پىدرپى قواى انگليسى از نيروهاى جنگلى ، همه‌روزه نقاط مختلف جنگل توسط دو فروند هواپيماى انگليسى كه از باند قزوين به پرواز در مىآمد بمباران مىشد ، امّا يك‌بار كه سران جنگل وارد « كلاشم » شده بودند همان روز هواپيماهاى انگليسى بدون توجه به ساير نقاط ، يك راست در آسمان كلاشم ظاهر شده و عمارت مسكونى سران جنگل را زير آتش بمب و مسلسل گرفتند . آن روز بين مرگ و حيات نهضت جنگل فاصله زيادى وجود نداشت و تصادفى بودن اين واقعه را كسى باور نكرد ، زيرا بودند كسانى كه از خارج و داخل به نفع دشمن جاسوسى مىكردند و با توجه به سوابق ، بيش از همه نام غلامحسين ابتهاج برده مىشد . جنگلىها او را در انزلى دستگير و به جنگل اعزام كردند ، موجى از خشم و نفرت در اطرافش برخاسته و اصرار مىشد كه در محاكمه و مجازاتش درنگ نشود . امّا « احسان اللّه خان » و « رضا افشار » رئيس ماليه گيلان با مجازات وى مخالفت كرده و او را مرخص مىكنند . ابتهاج پس از آزادى به كنسول انگليس در رشت پناه برده و به كمك او راهى تهران مىشود . وى در تهران ابتدا منشى نخست‌وزيرى ( 1300 - 1299 خ ) ، و پس از آن منشى استاندارى گيلان ( 1301 - 1300 خ ) ، و سپس در سال 1301 به وزارت فوائد عامه منتقل مىشود . در وزارت فوائد عامه به دستيارى مشاور آمريكايى « كلنل موريس » تعيين شد . سرانجام در سال 1307 وى به سبب نادرستى از اين پست بر كنار مىشود . غلامحسين ابتهاج مدتى نيز در كمپانى « اولن » سازنده راه‌آهن در جنوب ايران مشغول به كار بوده تا اينكه در سال 1310 به استخدام وزارت خارجه در مىآيد . در سال 1310 خورشيدى با سمت دبير اول سفارت ايران در لندن راهى انگلستان