آيت‌الله‌زادهء خراسانى ، مهدى [ آقا ميرزا ] آقا ميرزا مهدى ، آيت‌اللّه‌زادهء خراسانى . فرزند آخوند ملا محمد كاظم خراسانى يكى از بنيانگذاران مشروطيت در ايران و از مجتهدين سه‌گانه ساكن نجف ، در سال 1292 قمرى در نجف اشرف قدم به عرصه وجود گذاشت . ميرزا مهدى مقدمات را خواند و كتاب « فصول » را نزد « شيخ زين العابدين شاهرودى » كه از نزديكان پدرش بود فرا گرفت و سپس وارد مرحله فقاهت شد ، امّا براثر كسالت شديد چشم از ادامه تحصيل باز ماند و وارد خدمات اجتماعى و سياسى شد . در سال 1319 قمرى سفرى به ايران نمود و در همه جا مورد استقبال شايان قرار گرفت . در تهران با « مظفر الدين شاه » ملاقات كرد و سپس براى زيارت به مشهد مقدس رفت ، او چهل روز با اسب در راه بود تا به مشهد رسيد . پس از مراجعت به نجف ، هم‌زمان با انقلاب مشروطيت در ايران ، وى عصاى دست پدر و همكار سياسى آن مرجع بزرگ شمرده مىشد و براى استقرار مشروطيت ، چه در زمان حيات پدر و چه بعد از آن ، بسيار فعاليت كرد 8 . خدمات سياسى او نه تنها در مشروطيت ايران بلكه در استقلال عراق نيز مشهود است . 9 در سال 1327 قمرى كه خاك ايران مورد تجاوز قواى روسيه قرار گرفت ، ميرزا مهدى به قصد مبارزه با اشغالگرى روس ، از نجف به كاظمين رفت و در آنجا از طرف علماى مذهبى به رياست هيئتى انتخاب شد كه مأموريت آن رسيدگى به مسايل جهاد و تماس با دولت ايران به منظور اخراج روس‌ها از كشور بود . آخوند ملا محمد كاظم خراسانى و ديگر علما ضمن مبارزات خود بر ضد روسها ، كوشش مىكردند كه برخى از دولتهاى غربى از جمله انگليس را نيز وادار نمايند تا نفوذ خود را به سود ايران به كار برده ، به روسها توصيه كنند كه نيروهاى خود را از خاك ايران بيرون برند . آنان چهار تن را برگزيدند تا از سركنسول انگليس در بغداد ديدن كرده و درباره تجاوز روسيه با او به گفتگو بنشينند 10 . اين چهار تن عبارت بودند از : 1 - ميرزا مهدى آقا ، فرزند « آخوند خراسانى » 2 - « ميرزا محسن » داماد « سيد عبد اللّه بهبهانى » 3 - « ميرزا ابراهيم » مترجم كنسولگرى ايران 4 - « ميرزا محمد » ، محرر « آخوند خراسانى » . در مدتى كه « ميرزا مهدى » و ساير علما در كاظمين بسر مىبردند بين او و هيئت دولت و « نايب‌السلطنه » ايران تلگرافهاى زيادى ردوبدل گرديد 11 . همه اين تلگرافهاى