آوانس خان [ مساعد السلطنه ] آوانس خان ماسيان ملقّب به مساعد السلطنه در سال 1243 خورشيدى در تهران تولد يافت . پس از پايان تحصيل در مدرسهء ارامنه تهران به پاريس رفته و در آنجا زبان فرانسه و بعضى علوم ديگر را فرا گرفت و پس از مراجعت به ايران در سال 1301 قمرى در زمرهء مترجمين مخصوص ناصر الدّين شاه درآمد . در سال 1304 قمرى همراه با هيئتى كه از ايران جهت تبريك‌گويى براى پنجاهمين سال سلطنت ملكه ويكتوريا عازم انگلستان بود به لندن مأمور شد و در سال 1311 با هيئتى ديگر به مناسبت تاجگذارى نيكلاى دوم امپراتور روسيّه عازم پطرزبورگ گرديد . آوانس خان بار ديگر در سال 1318 قمرى براى شركت در جشن هشتادمين سال تولّد ملكه ويكتوريا ، به لندن مأمور شده و پس از بازگشت ، از طرف وزارت امور خارجه به‌عنوان مستشار سفارت ايران به برلين مىرود و مدّت يازده سال در آن شهر با همين سمت و يا به سمت معاونت سفارت مىزيسته . بعد به ايران آمده و چندى رياست دفتر ابو القاسم خان قراگوزلو نايب‌السلطنه را در تهران عهده‌دار مىشود . آوانس خان در سال 1330 قمرى به مقام سفارت ايران در برلين انتخاب شده ، پس از آن به همين مقام به لندن رفته و سرانجام سفير ايران در توكيو مىشود . در اواسط سال 1310 خورشيدى آوانس خان از توكيو به تهران احضار شده و در مراجعت چون به « خاربين » از شهرهاى « منچورى » مىرسد در آنجا در تاريخ 27 آبان‌ماه 1310 درحالىكه 67 سال داشت وفات يافت . و چون جنازهء او به سيبرى رسيد اولياى امور محلّى به خيال آنكه سفير ايران مسلمان بوده پيكرش را به آداب اسلامى تشييع كردند . جسد آوانس خان را در قبرستان ارامنه در ده ونك ، از روستاهاى شمال غربى تهران به خاك سپردند . آوانس خان در زبان انگليسى كمال مهارت را داشت . ترجمه‌هايى كه او از تمام نوشته‌هاى شكسپير به ارمنى كرده جزء آثار ادبى زبان ارمنى محسوب است . وى قسمتى از منظومات شكسپير را به فارسى نيز ترجمه نموده . او غير از كتاب « ايران و ايرانيان » تأليف « بنجامين » و بعضى از نمايشنامه‌هاى شكسپير ، كتاب « سفرنامهء برادران شرلى » را نيز از انگليسى به فارسى برگردانده كه اين ترجمه در سال 1330 قمرى در تهران به چاپ رسيده است . م : 1 - مجلهء يادگار ، شماره 6 . صاحب امتياز عباس اقبال آشتيانى .