[ جلد اول ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ يادداشت ناشر كندوكاو در زندگى گذشتگان براى ساختن آينده ، همانند كاويدن زمين براى كاشتن است . كاشتن ، بىكاويدن كارى است بيهوده ، و سعى در راه ايجاد جامعه‌اى انسانى و سالم بدون لختى ايستادن و واپس نگريستن ، تلاشى است سترون و بىنتيجه . ازاين‌رو بايد برگهاى تاريخ را ورق زد و در لابلاى آن ، فراز و نشيب‌ها و افت‌وخيزهاى زندگى يك ملّت را نگريست تا بتوان زمين و زمان فرهنگ امروز را آمادهء بارور شدن كرد و زمينهء رشد آن را فراهم آورد . قرآن كريم در اين باب « قصص » را مطرح مىكند و با بيان سرگذشت گذشتگان ، از آيندگان مىخواهد كه آن را آيينهء عبرت دانند و با نگاه در آن ، سرنوشت خويش را رقم زنند : لَقَدْ كانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبابِ . در كنار اهميت تاريخ ، از مشكلات تاريخ‌نگارى نيز بايد سخن گفت . اين مشكلات بر ارباب نظر پوشيده نيست ؛ اما مهمترين مشكل آنست كه تاريخ‌نگار ، امروز مىخواهد دربارهء ديروز بنويسد ؛ مىخواهد از زير غبار گذشت سالها و از پس پرده‌هاى زمختى كه بر سيماى گذشتگان و رويدادها افتاده ، چهرهء آنان را برآورد و زلال و شفاف به ما نشان دهد . البتّه روشن است كه اين كار تا چه اندازه سخت و ناهموار مىباشد . كتاب حاضر كه « زندگينامهء رجال و مشاهير ايران » نام دارد ، به‌عنوان بخشى از تاريخ اين سرزمين ، برآنست تا حجاب از چهرهء پرده‌نشينان مقطعى از زمان و زمين برگيرد و قصهء آنان را براى ما بنگارد . بىترديد ، همهء ناهمواريهاى تاريخ‌نگارى سر راه نويسنده حاضر بوده است . ما ضمن تقدير از زحمات نويسنده و آرزوى موفقيت براى ايشان ، با توجه به اين نكته كه به خود اجازهء دخل و تصرّف در تتبّع و كندوكاو ايشان نداده‌ايم ، به‌عنوان توضيح واضح مىگوييم كه مسئوليت كليهء مندرجات كتاب برعهدهء نويسنده است و در كنار تحمّل همهء مشكلات اين راه ، پاسخگوى اشكالات نيز خواهد بود . سهم ما اين است كه اگر از سوى صاحب‌نظران چيزى به‌عنوان توضيح يا تكميل برسد ، آن را پذيراييم و در چاپهاى بعد ضميمه خواهيم كرد . و هو المستعان انتشارات الهام