نيّر ( 1273 - 1211 ) ميرزا محمد تقى حجة الاسلام ، متخلص به نيّر ، در سال 1248 هجرى قمرى در تبريز قدم به عرصهء حيات گذاشت . پدرش مرحوم ملا محمد مامقانى از علما و بزرگان علم و فلسفه بود و از ملكات فاضله و اخلاق حميده برخوردار ( متوفى 1269 قمرى ) . حجة الاسلام تحصيلات مقدماتى را در زادگاه خود فراگرفت ، در بيست و دوسالگى براى ادامهء تحصيل به بين النهرين شتافت و در نجف اشرف به تحصيل علوم عربيه و ادبيه پرداخت و فقه و اصول و حكمت را از محضر استادان هر فن آموخت و بهره‌ها اندوخت و به وطن مألوف خود بازگشت و با عزت نفس و زاهدانه زيست ، چندانكه پس از مرگش جز خانهء مسكونى از ما يملك دنيا چيزى نداشت و در اشعارش از تلخى روزگار و رشك حسودان و بدخواهى و كوته‌نظرى مردمان شكوه مىكند و مىگويد : دلم از خطّهء تبريز ، به زنهار آمد * « نيّرا » خيمهء ما بين كه به ويرانه زدند ! نيّر در حسن خط و خوشنويسى از مهارت كامل برخوردار بود و با آنكه در اواخر عمر به فلج مبتلا گرديد ، با دست چپ چنان مىنوشت كه نمىتوان تشخيص داد كه نويسنده با دست چپ نوشته است . حجة الاسلام در زمان حيات از شهرت بسزايى برخوردار بود و چون در شعر و ادب مقام والايى يافت ، ميان او و شعراى بنام و بزرگان زمان خود نظير اديب الممالك فراهانى ، حاج فضلعلى مولوى متخلص به صفا ، ميرزا محمد تسوجى معروف به ملاباشى ، حاج ميرزا كاظم طباطبايى معروف به حاج وكيل ، ميرزا على منجم‌باشى ، و شريف العلماء اصفهانى روابط نزديك برقرار بود و ميانشان انس و الفت پابرجا ، و گاهى با زبان شعر مكاتبه مىنموده است . اديب الممالك فراهانى در پاسخ قصيده نيّر مىگويد :