[ آ ] آتش ( 1310 - 1246 ) ميرزا حسن ، متخلص به آتش ، در سال 1284 هجرى قمرى در اصفهان تولد يافت و در شصت و پنج‌سالگى ، روز جمعه بيست و يكم رجب 1349 هجرى قمرى ، برابر سال 1310 هجرى شمسى چشم از جهان فروبست و در تخت فولاد همان شهر مدفون گرديد . پدرش ، حاج ميرزا آقا ، به سبب اعتماد شخصى و درستكارى و امانت در دستگاه امام جمعه اصفهان راه يافت و به‌عنوان پيشكار امام جمعه خدمت كرد . مرحوم آتش داراى ذوق طبيعى بود و قريحه را با معلومات اكتسابى كه در عصر خود متداول بود ، بياميخت . ولى شاعرى را وسيلهء كسب معاش قرار نداد و در آغاز جوانى به شغل زنجيره‌بافى پرداخت و در فن گلدوزى دستى و يراق‌دوزى مهارت كامل داشت و در اواسط عمر ترك اين شغل گفت و به تجارت و دادوستد اشتغال ورزيد و تا پايان عمر در آن كار ببود . آتش ، در بيشتر انجمنهاى ادبى اصفهان شركت مىجست و از محضر شاعران معروف همچون ملك‌الشعراى عنقا و تاج الشعراى ثانى و عمان سامانى و آشفته و مسكين اصفهانى درك فيض كرد و از جمله معاصران و مصاحبان او ميرزا محمد سها و ميرزا ابو القاسم طرب ، فرزندان هماى شيرازى بودند و همچنين ميرزا ابو القاسم ذوقى و برادرش حاج محمد كاظم غمگين و ميرزا شكر اللّه منعم و مصطفى قلى خان سينا و ميرزا حيدر على كمالى كه نسبت به آتش سمت استادى داشتند . آتش ، در آغاز بينوا تخلص مىكرد و بعدا آن را به آتش مبدل ساخت . وى شاعرى غزل‌سرا بود و در مطايبه و بذله‌گويى نيز طبعى شيرين داشت . در شاعرى متمايل به سبك هندى بود و از كليم و صائب پيروى مىكرد . ديوان اشعارش متجاوز از 5800 بيت و بيشتر