فرزانگان بود . او خداوند فصاحت و گوينده گزيده‌ترين سخنان مىباشد محمّد يگانه مرد خرد و كشوردارى و هوشمندى بود قهرمانى هم‌پيمان پيروزى و انيس غلبه‌ها . » محمّد با بلاغت قرآن ، به همهء خردها چيره گشت و سرها را زير سايهء شمشير گرفت . قهرمانان بشر چه گذشتگان ، چه معاصران ، و چه آيندگان همه و همه در پايه‌اى فروتر از پايهء او جاى دارند . » « 1 » 7 . سنت هيلر مستشرق فرانسوى ( 1795 - 1085 ) : « درباره سبك قرآن مىتوانيم ما نيز عقيدهء عموم را قبول كنيم و آن كتاب را شاهكار بىنظير لسان عرب بدانيم به اتّفاق اهل عالم جمال صورى اين كتاب برابر با عظمت معنوى آن است . . . اين خود بزرگترين صفت قرآن است . من براى آن شبيه و مانندى در تمام تاريخ مذاهب بشر ، نمىتوانم بيابم . در وصف تأثير بىپايان آن كتاب ، در بين متكلمين به زبان عرب همين بس كه آن را كلام الهى دانسته و معتقد شدند كه هيچ فرد عربى زبان در هيچ عصر و زمان نتوانسته و نخواهد توانست به آن سبك و اسلوب سخنى بياورد حتّى براى ما بيگانگان كه فهم لطائف و دقائق آن كتاب ، جز به‌وسيله ترجمه ، ميسّر نيست . » « 2 » 8 . پروفسور رابرتسون اروپايى : « قرآن مقدّس در مورد محكوم كردن دوروئى ، كينه ، تكبّر ، غرور ، بىعدالتى و انواع آن بسيار سخت‌گير و در مورد صفات نيك : از قبيل صبر ، حق‌شناسى ، صداقت ، و ترس از خدا بسيار مصّر و جدّى است . . . . » « 3 » 9 . سرويليام موير ، مورخ انگليسى ( 1905 - 1819 ) : « قرآن كتابى است پر از دلائل سرشار و منطقى است و مسائل بيشمار علمى آن بلندترين گفتار با براهين كامل قطعى درباره خدا و راهنمائى بر عظمت آفريننده بىهمتا با ما سخن آغاز مىكند . قوانين قضائى و حقوقى و دستورات حياتى و زندگى مقرّرات مذهبى و دينى طورى در آن با عبارات سليس و روان ، تنظيم شده است كه خواننده را تحت تأثير سحرآورى خود قرار مىدهد . » « 4 » 10 . لامانس آمريكايى : « اوّل شراره‌اى كه نور از قرآن كريم تابش مىنمايد ، « بسم اللّه الرحمن الرحيم » است . در كلمه‌ى رحمن به مؤمن اشعار مىشود كه خداى سبحان ، خداى يگانه است كه نعمت‌هاى خود را بر بندگان خويش و در زندگانى دنيا و حيات جاودانى آخرت ، تكميل فرموده است . از اينجا ما حقيقتى را كه شك و ترديد در آن راه ندارد ، خواهيم ديد كه اين قرآن ، بزرگترين نورى است كه نور خدا است و آن جز شفقت و مرحمت ، چيز ديگرى نخواهد بود . » « 5 » 11 . پروفسور هانرى كربن فرانسوى : ( فيلسوف مباحثه‌گر با علّامه طباطبايى ( ره ) : « اگر انديشه محمّد ( ص ) خرافى بود ، و اگر قرآن ، وحى الهى نبود ، هرگز جرأت نمىكرد بشر را به علم دعوت كند ، هيچ بشرى و هيچ طرز فكرى به اندازهء محمّد و قرآن به دانش دعوت نكرده‌اند تا آنجا كه در قرآن نهصد و پنجاه بار از علم و فكر و انديشه و عقل سخن به ميان آورده است . . . . » « 6 » 12 . بانو واگليرى دانشمند ايتاليايى : « كتاب آسمانى اسلام نمونه‌اى از اعجاز است قرآن كتابى است كه نمىتوان از آن تقليد كرد ، نمونهء سبك و اسلوب قرآن در ادبيّات غرب سابقه ندارد . تأثيرى كه سبك قرآن در روح انسان ايجاد مىكند ، ناشى از امتيازات و برترىهاى آن مىباشد چطور ممكن است اين قرآن كار محمّد ( ص ) باشد و حال آنكه ما معتقديم محمّد ( ص ) يك فرد عرب زبان و درس نخوانده بود ما در اين قرآن ذخائر و اندوخته‌هائى از علوم را مىبينيم كه ما فوق استعداد و ظرفيّت باهوشترين و

--> ( 1 ) فرهنگ برليان ص 117 . ( 2 ) تاريخ قرآن ص 145 . ( 3 ) پنجگام ص 190 و اسلام‌شناسى غرب ص 107 . ( 4 ) تابش اسلام در اروپا ص 50 و فايده لزوم دين ص 187 . ( 5 ) اسلام از نظر ولتر ص 103 . ( 6 ) نسل نو ، سال 3 ، شماره 13 .