عزيز دولت آبادى
16
سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي )
حاجى اردبيلى شرح حالش روشن نيست مرحوم تربيت قول اوحدى بليانى متوفى 1042 صاحب عرفات العاشقين « 1 » را چنين نقل كرده است : « شاعرى منقح و خوشطبيعت و عالىفكرت و بامتانت است . و له : دارد آن دم سرِ ما ترك پرىپيكر ما * كه ز فتراك خود آويخته باشد سرِ ما » در هفت اقليم ، ج 3 ، ص 258 - آتشكدهء آذر ، ص 29 - روز روشن ، ص 139 تخلص وى جامى قيد شده و مصراع اول چنين آمده است : دارد آن دم سر ما ترك ستمپرور ما ( صبح گلشن ، ص 133 - قاموس الاعلام ، ج 3 ، ص 1094 دانشمندان آذربايجان ، ص 109 ) حالى اردبيلى حاج ميرزا محسن فرزند ملا حسنعلى ، عماد الفقراء متخلص به حالى در حدود سال 1285 قمرى در اردبيل تولد يافته است وى از جملهء شاعران خوشنويس و صوفىمشرب و از مؤلفان پركار به شمار مىرود . آقاى منزوى در فهرست نسخههاى خطى از تأليفات او چنين ياد كرده است : 1 - بصائر الدرجات : به دستور ميرزا احمد مؤيد الفقراى تبريزى نگاشته است و نسخهيى از آن در شيراز ، خانقاه احمديه به خط خود « حالى » كه در دهم شعبان 1356 در اردبيل نوشته موجود است [ نسخهها 5 ، ص 210 ] 2 - ترجمهء انوار الولايه : متن اين كتاب از قطب الدّين محمد ذهبى متوفى 1173 است و حاج ميرزا محسن آن را به فارسى برگردانيده است . نسخهيى از آن در خانقاه احمديهء شيراز به شماره 2 / 227 موجود است . [ نسخهها 5 ، ص 223 ]
--> ( 1 ) - پارهاى از تذكرهنويسان : تاريخ وفات مؤلف عرفات را 1030 ، 1036 ، نوشتهاند آقاى گلچين معانى در تاريخ تذكرهها ج 2 ، ص 9 مىنويسد كه وى تا سال 1042 در حال حيات بوده و از اين تاريخ به بعد شمع زندگانيش خاموش گشته است .