سبب تأليف : مؤلف عرفات در مهاجرت به هندوستان بامير ابو القاسم فندرسكى و ميرترابى مشهدى و آقا تقى پسر آقا ملك معرّف اصفهانى و مؤمن آقا حاجى اصفهانى و حيدر همدانى هم‌سفر بوده « 1 » در اين سفر به خواهش حيدر همدانى مجموعه‌يى از اشعار متقدمين و متاخرين فراهم آورده و نام آن را فردوس خيال اوحدى نهاده كه هم نام است و هم تاريخ اتمام تأليف ( - 1020 ه ) و در سال 1022 كه در آكره اقامت داشته ، يكى از اركان دولت جهانگيرى چنان كه خود مىنويسد : « استدعا فرمود كه بكتاب فردوس خيال كه مبنى بر اشعار متقدمين و متأخرين تأليف نموده‌يى تذكره‌گونه نثرى نيز انضمام فرماى در غايت اختصار ، تا حقيقت حال هركس بر وجه اتم ازو ظاهر و باهر شود . . . پس حقيقت حال اكابر و اصاغر را از اساطين سلاطين و وزراء و شعرا و اوليا و عرفا و فضلا و علما و بلها و ظرفا و قدما و جددا هركس كه ارتكاب سخنى موزون كرده بود از اشعار او گر همه يك بيت بدست آمد عرض كردم ، و حالت او را كه ظاهر و باهر شده بود ، به زبان محمدت بيان حقيقت نشان بلازياده و نقصان جارى ساختم ، و از خلط و خبط و خلل و سهو و خطا و غلط به حفيظ عليم پناه بردم . پس از هركسى هرچه برين ذره بىمقدار مشخص بود ، بىتوقف و تأمل بنهايت اجمال مرقوم گردانيده بمعرض بيان معروض داشتم ، و ما بقىِ را بمطالعهء تواريخ معتبر و حكايات صحيحه و اخبار و رسائل فصيحهء مليحه از تذكرات و غيره رجوع نموده ، حقيقت آنها را به انها رسانيدم . و آنچه نامشخص و مبهم بود يا اشارتى بر آن نموده يا بر وجهى وجيه از بيانش به حال و از ممدوحش به زمان تمسك نمودم ، و حسب الامكان و المقدور بصدد ظهور و عرصهء عبارتش درآوردم و مجموع را به عرفات غرفات عاشقين و عرصات عرضات عارفين موسوم گردانيده معروف ساختم ، و بعون اللّه و حسن توفيقه به‌خودىخود بلا مشاركت

--> ( 1 ) - ر ك : ترجمهء حال نامبردگان به ترتيب برگهاى 107 و 164 و 166 و 729 ، و مقدمهء عرفات نسخهء بانكىپور يا نسخهء عكسى آن كه متعلق است بدوست دانشمندم آقاى احمد سهيلى خوانسارى و مورد استفادهء اينجانب بوده است .