السيد مصلح الدين المهدوي

21

اعلام اصفهان ( فارسي )

اصفهان مىنويسد : « كتاب‌هاى نام‌برده [ قصص العلماء و . . . ] را هرچه بيشتر مىخواندم به قرائت آن حريص‌تر مىشدم . خود را چون بيمار مستسقى مىيافتم كه به آب رسيده باشد ، هر قدر بيشتر مىنوشيدم ، تشنه‌تر مىشدم . . . سال‌ها از آن تاريخ مىگذرد . هنوز هم مانند روزهاى اوّليه ، آن‌قدر كه از مطالعهء كتب تراجم رجال و تاريخ بزرگان لذّت مىبرم ، و به خواندن آن‌ها مايلم ، به مطالعهء ديگر كتب ، شوقى ندارم » . خوش‌بختى و بختيارى استاد مهدوى آنجا بود كه او در عصرى مىزيست كه دانشمندان و محقّقان ژرف‌نگرى بودند كه مىتوانست از علم آنان برخوردار شود ، و از همكارى آنان بهره گيرد . مرحوم معلّم حبيب‌آبادى ، مرحوم جابرى انصارى ، استاد همايى و ديگران با استاد مهدوى ، مراودهء علمى داشتند ، و او را به ادامهء كار خود تشويق مىكردند . استاد مهدوى در طىّ حدود شصت سال تحقيق و پژوهش دربارهء چهره‌هاى علم و ادب و هنر اصفهان ، چندين هزار مدخل جديد را گشود ، و شرح حال بسيارى از معاصرين را فراهم كرد ، و از اين رهگذر ، ذخايرى ارزشمند و غنى براى پژوهندگان پس از خود گرد آورد ، و چه بسا اگر همّت بلند او نبود ، از سرگذشت و آثار بسيارى از مفاخر اين شهر اطّلاعى نداشتيم . استفاده از منابع نامكتوب و نامدوّن ، مانند خاطرات ، شرح احوال اشخاص از زبان خود آنان ( اتوبيوگرافى ) ، و ثبت و ضبط اطّلاعات كتيبه‌هاى آثار تاريخى و الواح قبور ، باعث شد آثار ايشان از حدّ نقل قول صرف از كتاب‌ها خارج شود ، و جنبهء عينى به خود بگيرد . حجم عظيم كتاب‌ها ، فيش‌ها و يادداشت‌هاى ايشان نشان مىدهد كه او كارى را انجام داد كه امروزه ده‌ها تن محقّق با يك دستگاه عريض و طويل ادارى ، و صرف ميليون‌ها و شايد ميلياردها تومان هزينه به پايان مىرسانند . حال اينكه ايشان براى تأليفات خود ، از هيچ جايى مأمور نشد ، و حقوق دريافت نكرد ، و شايد مانند ساير نويسندگان ، تنها مختصرى حقّ التّأليف از بابت چاپ آثار خود دريافت داشت . به اين معنى كه تمامى هزينه‌هاى سنگين تحقيق و پژوهش را از جيب خويش مىپرداخت ، و منتظر نبود تا