6 . ذكر اخبار اصفهان ، تأليف حافظ ابو نعيم احمد بن عبد اللّه اصفهانى ( م 430 ق ) ، معروف‌ترين كتابى است كه در قرون اوّليهء اسلامى براى اصفهان نوشته شده است . در مقدّمهء كتاب ، تاريخ شهر اصفهان به اجمال آمده است ، و به بسيارى از محلّه‌ها و ابنيهء تاريخى آن اشاره شده است . در متن كتاب نيز شرح حال حدود دو هزار نفر از محدّثين و دانشمندان اصفهانى ، يا كسانى كه از شهرهاى ديگر به اصفهان آمده‌اند ، ذكر شده ، و اسناد روايت حديث آنان آمده است . در خلال مطالب اين بخش از كتاب ، اسامى بسيارى از محلّه‌ها ، روستاها و آثار تاريخى و مشاغل مردم اصفهان در قرون دوم تا پنجم هجرى به دست مىآيد . اين كتاب ، ابتدا در ليدن هلند در دو جلد به چاپ رسيده ، و سپس در تهران چاپ افست شده است . شادروان دكتر نور اللّه كسايى نويسنده و استاد دانشگاه ، اين كتاب را به فارسى ترجمه كرده و به چاپ رسانده است . 6 . تاريخ اصفهان تأليف عمر بن سهلان ساوجى ، از اين كتاب ، اطّلاعى در دست نيست . 7 . تاريخ اصفهان تأليف ابو القاسم عبد الرّحمن بن محمّد بن اسحاق معروف به ابن منده ، حمد اللّه مستوفى آن را ديده ، و در نزهة القلوب ، مطالبى از آن نقل كرده است . 8 . محاسن اصفهان تأليف مفضّل بن سعد بن حسين مافروّخى اصفهانى ( زنده تا سال 458 ق ) ، يكى از مهم‌ترين منابع تاريخ و فرهنگ اصفهان به شمار مىآيد ، و خوش‌بختانه اكنون موجود است . مافروّخى در اين كتاب ، علاوه بر پرداختن به تاريخ شهر اصفهان ، به آثار و ابنيهء تاريخى ، آداب و رسوم و فرهنگ مردم ، جغرافياى شهر و ادبيّات و هنر مردمان آن مىپردازد . همچنين فهرستى از اسامى محدّثين ، فقها ، ادباء ، شعراء ، فلاسفه و رياضىدانان اصفهان از قرن دوم تا پنجم هجرى را ارائه مىكند . محاسن اصفهان در سال 1312 ق به همّت مرحوم آقاى سيّد جلال الدّين تهرانى در تهران به چاپ رسيده است . 9 . ترجمهء محاسن اصفهان ، تأليف حسين بن محمّد بن ابى الرّضا علوى آوى ( متوفّى حدود سال 730 ق ) ، اين ترجمه كه تقريبا دو قرن پس از تأليف كتاب صورت گرفته ، علاوه بر دارا بودن اطّلاعات متن اصلى كتاب ، حاوى افزوده‌هايى از مترجم ، دربارهء اصفهان در عصر مترجم نيز شده است . نثر روان و متعادل مترجم ، بر جذّابيت كتاب