بيرونى از كسانى است كه در تقسيم زاويه به سه قسم متساوى بحث كرده است . بيرونى به علم مثلثات سخت علاقه‌مند بود و كتابهاى او دلالت مىكند كه او قانون تناسب جيبها را مىدانسته است . گويند او و يكى از معاصرانش جدولهاى رياضى براى « جيب و ظل - سينوس و تانژانت » تهيه كردند و اتكاى آنها در اين كار بر جدولهاى ابو الوفاى بوزجانى بود . « 1 » 2 - ديگر غياث الدّين كاشانى كه در حدود سال 832 هجرى وفات كرده است . او از جملهء چهره‌هاى تابناك در علم فلك و رياضى و از كسانى بود كه افتخار تأسيس و ايجاد رصدخانهء سمرقند را داشته است . اين رصدخانه را الغ بيگ شيعى مذهب با همكارى قوشچى و رومى ايجاد كرد ولى غياث الدّين بود كه او را وادار به اين كار كرد . همچنين او بود كه توجه الغ بيگ را به رياضيات و علوم فلكى برانگيخت . از تأليفات او در رياضيات رسالة المحيطية است كه در اين رساله كيفيت نسبت محيط دايره را به قطر آن معين مىكند و در اين تحقيق به جايى مىرسد كه قبل از غياث الدّين كسى متوجه آن نشده بود . اسميت اعتراف مىكند كه مسلمانان ، در زمان كاشانى ، در استعمال قواعد اعشارى از اروپائيان جلوتر بودند و به كسور اعشارى آگاهى داشتند . رسالهء الجيب و الوتر در هندسه نيز از كاشانى مزبور است و مؤلف خود در كتاب المفتاح گفته است كه اين عمل بر قدما مشكل بود چنان كه صاحب مجسطى در اين مورد گفته است كه راهى براى به دست آوردن آن نيست . از مهمترين تأليفات كاشانى در رياضيات مفتاح الحساب است كه برخى از قواعد حسابى را كه كشف كرده است ، در اين كتاب گنجانيده و صالح زكى آن را آخرين كتاب مفصلى مىداند كه رياضيدانان شرق تأليف كرده‌اند . صاحب كشف الظنون در مورد او مىگويد : « كاشانى به عالىترين مرتبهء اطلاع بر حقايق هندسى از راه قوانين حساب رسيد . » « 2 » حاجى خليفه آنگاه به شرح و تفصيل و بيان موارد آن مىپردازد . در ذيل كتاب مفتاح الحساب رسالهء ديگرى از او به نام استخراج جيب درجة واحدة به سال 1306 هجرى در تهران همراه با شرح قاضىزادهء رومى برچغمينى به چاپ رسيده است . « 3 » كارادىفو ، همچنين اسميت اعتراف مىكنند كه كاشانى توانست قانونى براى تعيين مجموع اعداد طبيعى در توان چهارم بيابد . « 4 » 3 - از اعلام رياضيدانان ، نصير الدّين طوسى است كه در فاصلهء 597 - 672 هجرى

--> ( 1 ) - - شرح حال بيرونى در همين كتاب ، قسمت دوم . ( 2 ) - تراث العرب العلمى ، ص 404 ( 3 ) - الذريعة ، ج 2 ، ص 21 ( 4 ) - - كتاب تراث العرب العلمى ، ص 405