الشيخ عبد الله نعمة ( مترجم : غضبان )
72
فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي )
ديگر زين الدّين بن حسن بن على الحر العاملى متوفى به سال 1078 ه / 1667 م است . كتاب متوسط الفتوح بين المتون و الشروح در علم هيئت از اوست . « 1 » ديگر حسين بن على بيهقى معروف به كاشفى متوفى به سال 910 يا 918 ه / 1511 م است . مؤلفاتى بسيار در علوم مختلف دارد و از آثار او در فلك و نجوم كتابى در هيئت و كتابى در اختيارات نجوم است . به علاوه كتابى در مناقب اهل بيت رسول ( ص ) به نام روضة الشهداء دارد . « 2 » ديگر محمد بن عبد اللّه بن عمر بن بازيار از علماى فلك و نجوم شيعه است كه سيد بن طاوس در كتاب فرج المهموم « 3 » از او ياد كرده است . او شاگرد حبش حاسب روزى و ابو معشر جعفر بن محمد بلخى بود . ابو معشر بلخى كتاب القرانات خود را به نام ابن بازيار نوشته است و هريك از النديم و قفطى او را ستودهاند . كتابهاى او عبارتند از : كتاب الاهوية در 19 مقاله ، كتاب الزيج ، كتاب القرانات و تحويل سنى العالم و كتاب المواليد و تحويل سنيها . « 4 » ديگر احمد بن حسن بن ابو الحسن على است و ظاهرا همان است كه به نام فلكى طوسى مفسر مشهور است . كتابى به نام منار الحق و كتابى به نام شرح التهذيب فى الامامة « 5 » دارد . او از علماى نجوم است و در اين باب تأليفاتى دارد ، از جمله ريحان المجالس و تحفة المؤانس است كه سيد بن طاوس از او نقل كرده است . ابن طاوس در كتاب خود ، فرج المهموم چنين آورده است كه : « اين كتاب پيش من است و مطالبى راجع به ستارگان و اسرار و اختيار آنها دارد . » همچنين ابن طاوس گويد كه از كسى شنيدهام كه او از مصنفان اماميه است . كتاب ديگرى هم به نام انس الكريم دارد . « 6 » ديگر ابو النضر محمد بن مسعود عياشى تميمى است كه النديم در مورد او چنين آورده است : از فقهاى شيعهء اماميه و يگانهء زمان خود از لحاظ فراوانى دانش بود . كتاب النجوم و الفأل و القيافة و الزجر و همچنين كتاب الطب « 7 » از اوست . از علماى شيعه در نجوم از اشخاص زير مىتوان نام برد : محمد بن ابى عمير و احمد بن محمد بن طلحه كه طوسى و نجاتى در عداد كتابهاى او كتاب النجوم را شمردهاند و ديگر ابو القاسم بن نافع و ابو الحسين بن ابى الخضيب قمى و ابو جعفر منجم و خطير الدّين
--> ( 1 ) - تاريخ الفلك ، ص 304 ( 2 ) - همان كتاب ، ص 135 - 136 كه آن را از فهرست كتابخانهء دانشگاه تهران ، ج 3 ، قسمت 2 ، ص 823 نقل كرده و مؤلفات او را نام برده است . ( 3 ) - بحار الانوار ، ج 14 ، باب نجوم و الذريعة ج 16 ، ص 156 ( 4 ) - الفهرست ، ص 385 ، و اخبار الحكماء ، ص 188 ( 5 ) - الامل القسم ، ص 32 ( 6 ) - الذريعة ، ج 11 ، ص 341 ( 7 ) - الفهرست ، ص 274 275