الشيخ عبد الله نعمة ( مترجم : غضبان )

70

فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي )

بديع اسطرلابى مؤلفاتى دارد از جمله الزيج المحمودى است كه آن را به سال 1129 - 1130 ميلادى به نام محمود ابو القاسم بن محمد تأليف كرده است . رسالهء ديگرى دارد در باب آنچه در كرهء پايه‌دار اضافه كرده است . منظور كره‌ايست مجوف كه از محورها و مفتولها تركيب شده و مجموعه فلك را نمايش مىدهد و به نام « كرهء سماوى » معروف است . خجندى سازندهء آن ، آن را براى نشان دادن يك عرض « 1 » ساخته بود و معتقد بود امكان ندارد كه براى عرضهاى متعدد به كار رود . ولى اسطرلابى در رسالهء خود امكان استفاده از آن را در عرضهاى متعدد بيان كرده است . « 2 » ديگر غياث الدّين منصور شيرازى است كه كتاب اللوامع و المعارج و همچنين السفير را در هيئت نوشته است . ديگر ابو الفتح كراچكى است و كتابهاى حجة العالم فى هيئة العالم و نظم الدرر فى مبنى الكواكب و الصور ، و مزيل اللبس و مكمل الانس در نجوم و ايضاح السبيل فى علم اوقات الليل از آثار اوست . ديگر ملا محسن فيض كاشانى فيلسوف اشراقى مشهور است و كتاب تشريع العالم در بيان هيئت عالم و اجسام موجود در آن و كيفيت حركات افلاك از اوست و كتاب من لا يحضره التقويم و نيز كتاب معيار الساعات كه يك رسالهء فارسى است از آثار اوست . ديگر بهاء الدّين محمد بن حسين عاملى مشهور به شيخ بهايى است و تأليفاتى در اين رشته دارد : كتاب تشريح الافلاك كه شرحهاى متعدد و حواشى مختلفى از طرف علما بر آن نوشته شده است و الصحيفة فى اصطرلاب و كتاب اسطرلاب به فارسى كه مختصرى از رسالهء بيست باب طوسى است و كتاب شرح چغمينى و همچنين حاشيه بر تذكرهء طوسى در هيئت از تأليفات او در اين موضوع است . ديگر محمد بن ابو بكر رازى طبيب و فيلسوف مشهور و مؤلف كتاب هيئة العالم و كتابى در كواكب سبعه است . ديگر برهان الدّين ابو شجاع محمد بن على بن شعيب بغدادى است كه در شهر حلهء عراق به سال 560 هجرى وفات كرد . او در فرائض ( ارث ) و حساب و نجوم مهارت داشت . « 3 » ديگر كيكاوس بن دسمر ديلمى طبرى است كه كتابهايى در نجوم و كتابى در اوقات پنج‌گانهء نماز دارد . « 4 » از جمله كسانى كه از شيعيان به علم فلك و نجوم پرداختند سيد كاظم رشتى متوفى به سال

--> ( 1 ) - منظور عرض جغرافيايى فلكى است . ( 2 ) - - كتاب اخبار الحكماء ، ص 222 ( 3 ) - الكنى و الالقاب ، ج 2 ، ص 70 ( 4 ) - الامل ، قسمت 2 ، ص 57