اشاره كرده است و اكنون نظريات علمى جديد آن را تأييد مىكند . علماى جديد معتقدند نور مركب از اجرام بسيار ريزى است كه از خلاء و از اجسام شفاف مىگذرند چنانچه رايحه و بو نيز ناشى از اجرام بسيار ريزى است كه از اجسام به صورت بخار متصاعد مىشود و غدد بينى را متأثر مىسازد ، همچنين طعم و مزه كه آن نيز به صورت اجرام كوچكى است كه مكنده‌هاى زبان از آنها متأثر مىشوند . « 1 » 2 - جابر بن حيان ( حوالى سال 200 هجرى ) وى نخستين كسى است كه به طبقات چشم اشاره كرد ، پيش از آنكه يوحنا بن ماسويه متوفى به سال 243 هجرى و حنين بن اسحاق متوفى به سال 264 به اين مطلب اشاره كنند . 3 - نظريهء جابر بن حيان در صنعت ، « تحويل فلز پست به طلا و نقره » . اين معنى يكى از نظريات وهمى بود ، تا جايى كه كسانى را كه مشغول اين كار بودند به بىعقلى و هوس‌بازى متهم مىكردند ، تا آنكه علم جديد پس از آنكه براتم مسلط شد ، امكان اين صنعت را اثبات كرد . « 2 » 4 - آقاى دكتر محمد يحيى هاشمى معتقد است مقصود جابر بن حيان از « اكسير » همان راديوم يا يكى از اجسام اشعه‌دار است . دكتر محمد يحيى هاشمى چنين مىگويد : « مطلبى كه موجب اعجاب شده اين است كه جابر مدعى است اين اكسير در تمام كارها

--> ( 1 ) - هشام بن الحكم ، ص 192 ، تأليف مؤلف اين كتاب . در اينجا به مناسبت مقام اشاره به حكايتى مىكنم كه خود و جمعى از علما از قبيل مرحوم سيد محمد بهبهانى و حضرت آقاى حاج ميرزا احمد كفائى و مرحوم امين الضرب و بعضى ديگر كه فعلا آنها را فراموش كرده‌ام مخاطب مرحوم ممتاز الدوله دانشمند فقيد بوديم . ايشان در ضمن صحبت گفتند : عادت دارم صبحها بعد از نماز صبح قدرى قرآن و بعضى از دعاهاى صحيفهء مباركهء سجاديه را بخوانم و اين روزها كتابى از دانشمند آلمانى اينشتين رسيده است كه مطالب آن بسيار دقيق و بر فهم انسان سنگين است و من تا حال چند مرتبه آن را به دقت خوانده‌ام و باز مىخوانم . ايشان كه آلمانى را بسيار خوب مىدانستند گفتند : مطلبى در آن ديدم كه بسيار عجيب بود و نمىتوانستم آن را درست هضم كنم و امروز بعد از خواندن قرآن ، صحيفهء سجاديه را باز كرده به دعايى رسيدم كه براى من بسيار بسيار مهم و قابل تعمق بود . اول دعا اين است : « سبحانك اللهم و حنانيك » و فرازهاى آن با كلمهء سبحانك شروع مىشود و تا اينجا مىرسد كه سبحانك تعلم وزن السموات ، سبحانك تعلم وزن الارضين ، سبحانك تعلم وزن الشمس و القمر ، سبحانك تعلم وزن الظلمة و النور ، سبحانك تعلم وزن الفيء و الهواء ، سبحانك تعلم وزن الريح . مرحوم ممتاز الدوله گفتند : اين نكته كه نور قابل توزين است و مطالبى از اين قبيل از كتاب اينشتين استفاده مىشود . ولى عنوان اين مطلب در هزار و چهارصد سال تقريبى گذشته به اين صراحت ، در بسيارى از موارد كه امروز در نيمهء قرن بيستم به تدريج كشف مىشود ، بسيار عجيب است و من چون علوم ائمهء اطهار راه لدنى و الهى مىدانم ، بيان اين نوع مطالب را از سيد سجاد على بن الحسين بن على بن ابى طالب بسيار طبيعى فرض مىكنم ؛ به‌هرحال مقصودم از نقل اين حكايت كه خود يكى از مخاطبين در منزل مرحوم حاج معين بوشهرى بوده‌ام ، قطع نظر از اهميت آن ، به مناسبت مقام بوده است . - م . ( 2 ) - اين مطلب را در شرح حال جابر در فصل آثار شيعه در شيمى به تفصيل بيان كرده‌ايم .