آمده است ناچار است در مواردى كه مشكلات فكرى و عقيدتى بر آن جامعه عارض شده ، و بازى عقايد در بين آنها شيوع پيدا كرده است ، حق را بيان كند . در آن محيط از يك طرف بت‌پرستى شديد بود كه مردم بتهاى رنگارنگ را مىپرستيدند ، و از طرف ديگر ديانات يهود و نصرانيت سهم بزرگى در عقايد آن جامعه داشتند . مشكلاتى كه موجب زحمت و پريشان فكرى جامعه بود غالبا در اطراف موضوع خالق و وحدانيت او ، بعث و نشور ، صفات خالق ، هستى ، انسان ، قضا و قدر ، و از اين قبيل قضاياى مربوط به ماوراءالطبيعه ، يا قضاياى طبيعى ، يعنى موضوعات و قضايايى كه فلاسفه در بررسى و مطالعهء آنها كوشش مىكنند ، دور مىزد . اسلام ناچار بود اين مشكلات را بر طرف كند و با استدلال و دلايل منطقى و عقلى و وجدانى كه عقل و قلب باهم آن دلايل را مىپذيرفتند ، پرده از آنها بردارد . چنان كه مردم را متوجه دلايل هستى كرد و تأكيد كرد كه در آنها انديشه و تأمل كنند تا حق را از گمراهى تشخيص دهند و در پرتو روشنايى آن دلايل به واقع برسند . مثلا در آيات شريفهء : أَ أَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمِ السَّماءُ بَناها . رَفَعَ سَمْكَها فَسَوَّاها . وَ أَغْطَشَ لَيْلَها وَ أَخْرَجَ ضُحاها . وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذلِكَ دَحاها . أَخْرَجَ مِنْها ماءَها وَ مَرْعاها . وَ الْجِبالَ أَرْساها . مَتاعاً لَكُمْ وَ لِأَنْعامِكُمْ « 1 » آيا شما از جهت آفرينش سخت‌تريد يا آسمان كه آن را بنا كرد . سقف آن را برافراشت و راست كرد . شب آن را تيره ساخت و روشنى آن را بيرون آورد . و پس از آن زمين را بگسترانيد . آب و چراگاههاى آن را بيرون آورد . و كوهها را استوار ساخت . بهره‌اى براى شما و چهارپايانتان . و از اين قبيل آيات در قرآن كريم ، بسيار است ، كه نظر مردم را متوجه كائنات ، و دلايل زباندار ، و نشانه‌هاى روشنگر حقيقت مىكند كه فكر مردم را به خود مشغول داشته است و مردم از ادوار و اعصار بسيار قديم نيز در اطراف آن متحيرانه فكر مىكردند ، خاصه مسئلهء خالق اول اين هستى ، مهمترين چيزى كه انديشهء آنها را به خود مشغول مىداشت ، و ضمن آن مطالعه در آسمانها و زمين ، و آنچه در آنها هست ، اعم از موجودات زنده و غير زنده كه آنها را به فكر فرومىبرد ، چنان كه در آيهء شريفه آمده است :

--> ( 1 ) - نازعات ، 27 - 32