با توجه به اين نكات ، چنين به نظرم آمد كه اين كتاب را به منظور معرفى فلاسفهء شيعه و تاريخ آنها و بيان آثار انديشمندان شيعه و تأليفات ايشان بنويسم و گاهى هم در موضوعاتى كه مورد بحث آنها قرار گرفته و در آن فكر كرده‌اند اشارهء لازمى بكنم ، تا اين گوشهء بزرگ خالى را كه در كتابخانه‌هاى عربى موجود است پر كنم و در عين حال تقاضاى بعضى از دوستان بزرگوار فاضل « 1 » خود را هم اجابت كرده باشم . من در اين مقام اصرار داشته‌ام كه كوششهاى بسيارى را كه انديشمندان شيعه در ميدانهاى علم و فلسفه كرده‌اند نشان دهم ، و شكل روشنى از خود آنها و آثارشان را در تكوين انديشهء فلسفى علمى ترسيم كنم تا روشن شود كه چه نتايج فكرى بزرگى به دست داده‌اند . بديهى است كه مقصود من نشان دادن تمام آراء و نظريات آنها نيست ، زيرا اين امر از قدرت يك نفر ساخته نيست ، كه بخواهد در مورد فلاسفهء شيعه - كه موضوع پردامنه‌ايست - چيزى بنويسد . بنابراين من به يادداشت نمونه‌هايى از آراء و نظريات عده‌اى كه نشان‌دهندهء كوشش آنها در ميدانهاى علم و فرهنگ است اكتفا مىكنم و قصدم آن نيست كه مثالهاى متعددى را نشان دهم ، مخصوصا به آن جهت كه اين موضوع يك موضوع تاريخى است و ارتباط به متن بحث ما ندارد . همچنين من درصدد نيستم كه بگويم آنچه در اينجا از نمونه‌هاى علمى و فكرى و مباحثات آنها نقل كرده‌ام صحيح است ، يا در مقام بحث و احتجاج باشم ، زيرا اين مرحله هم از موضوع بحث ، يعنى تاريخ فلسفهء شيعه خارج است . زيرا كار ما در اين كتاب ، بررسى تاريخى است كه ارتباطى به اصل فلسفه يا بحث در آن ندارد . همچنين ارتباطى به تحقيق و بحث در موضوعات علمى ندارد ، و اگر احيانا وارد بحث در اطراف فكر يا انتقاد نظريه‌اى شديم ، البتّه به‌طور معترضه و اتفاقى است ؛ يا چون آن انديشه با عقيدهء همگانى پيوند داشته است ، مجبور شده‌ايم خطوط اصلى و حقيقت آن را توضيح دهيم . من اعتراف مىكنم آنچه در اين كتاب آورده‌ام ، يعنى جمعى از رجال و بزرگان علمى و فلسفى شيعه را عنوان كرده‌ام ، تمام علما و فلاسفهء شيعه نيستند ، بلكه در بين آنها مردان بسيارى از شيعه هستند كه جزء رجال تاريخى در فلسفه و علومند و شمارهء آنها زياد است و پيدا كردن و نام بردن آنها احتياج به فرصت بسيار و كوشش فراوان و كنجكاوى و تحقيق و جستجو دارد تا پردهء فراموشى از صفحات درخشان نام آنها برداشته شود . آنچه در اينجا نام مىبريم جز نمونه‌هايى اندك از انديشمندان و فلاسفهء شيعه نيستند .

--> ( 1 ) - مقصود علامهء بزرگ شيخ محمد جواد مغنيه است .