سيد على اكبر برقعى قمى
411
راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )
كه به او دسترسى نداشت و عشق او را از پاى درآورد و سوداى آن عقلش را از او گرفت و خود در آن معنى گفته است : و قد حاز قلبى فصار يملكه * فكيف اسلو و كيف اتركه رطيب جسم كالماء تحسبه * يخطر فى القلب منه مسلكه يكاد يجرى من القميص من * النعمة لو لا القميص يمسكه باز در همان معنى گفته است : يا تارك الجسم بلا قلب * ان كنت اهواك فما ذنبى يا مفرد ابا الحسن افردتنى * منك به طول الشوق و الحبّ إن تك عينى ابصرت فتنة * فهل على قلبى من عقب فحسبك اللّه لما بى كما * إنّك فى فعلك بى حسبى و در سال 269 در بغداد از دنيا رفت و ابن هيثم كنيت ابو على محمّد بن حسن بن هيثم بصرى است كه در مصر زيست از اعلام فيلسوفان و رياضىدانان و طبيبان جز اينكه به كار طبّ نپرداخت از اين نظر كه در كار طبابت تمرين نداشت و تنها جنبهء علمى آن را خوب مىدانست و چون خطّش خوب بود به كار انتساخ كتب پرداخت و از راه فروش آنها معاش كرد و در همان حال از تدريس و تأليف غفلت ننمود و تصانيف بسيارى از خود به يادگار گذاشت ، از جمله : شرح اصول اقليدس در هندسه و شرح مجسطى و كتاب جامع در اصول علم حساب و كتابى در تلخيص منطق ارسطو و تلخيص مسائل طبيعيهء ارسطو و كتابى در سياست و رسالهاى در جدرى و رسالهاى در تعيين جهت قبله در ربع مسكون و كتابى در تشريح و كتابى در براهين طبيّه و غير اينها و چنانچه ملاحظه مىشود كمتر در فكر نامگذارى مصنّفات خود بوده است و در سال 430 در قاهره از دنيا رفت و وصيّت كرد اين دو شعر را ( كه تراويدهء طبع خود او بود ) بر لوح مزارش نقر كنند : ربّ ميّت قد صار بالعلم حيّا * و معافا قد مات جهلا و غيّا فاطلبوا العلم كى تنالوا خلودا * لا تعد البقاء فى الجهل شيئا هيثمى : با همان ضبط منسوب است به هيثم نياى بالايين نور الدّين علىّ بن ابى بكر بن سليمان هيثمى شافعى در شمار حفّاظ حديث و كسى است كه در زهد و دانشپژوهى و عشق به حديث و محدّثان آيتى بود و از اوست : كتاب مجمع الزوائد و منبع الفرائد در شش مجلّد بزرگ و در سال 807 در قاهره جايى كه در آن زيست درگذشت . هيجا : بدون همزه بر وزن پيدا و با همزه بر وزن بيداء به معنى جنگ و ابو الهيجاء كنيت شهفيروز بن شعيب بن عبد السيد اصفهانى است در شمار اديبان و فاضلان و شاعران و ناثران و مقاماتى پرداخته و در سال 530 درگذشته است . هيدجى : منسوبست به هيدج بر وزن پيكر قريهاى است ميان زنجان و قزوين از مضافات ابهررود و از آن قريه است محمّد بن معصوم بن علىّ هيدجى در شمار فيلسوفان و منطقيان و اديبان و شاعران و صاحب تعليقهاى بر شرح منظومهء سبزوارى در منطق و حكمت كه به چاپ رسيده است و ديوان شعر به عربى و تركى و فارسى .