سيد على اكبر برقعى قمى

97

راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )

تبّع « 1 » كه از القاب ملوك يمن است و محمّد بن حجر ابن زايدهء كندى كوفى حضرمى تبّعى از اصحاب امام صادق عليه السّلام از آن دودمان است . تتّوى : با فتح هر دو تاى قرشت و تشديد دوّم و كسر واو منسوب است به تتّه و آن شهرى است در سند و احمد بن نصر اللّه دبيلى تتّوى صاحب كتاب خلاصة الحياة در احوال حكما و رساله در اخلاق و سيّد محمّد طاهر بن سيّد حسن تتّوى در شمار شاعران و مورّخان و مؤلّف تاريخ طاهرى بدان منسوبند . تجيبى : با ضمّ تاى قرشت و كسر جيم منسوب است به تجيب كه تيره‌اى است از قبيلهء كنده « 2 » و تجيب به صورت فعل مضارع مؤنّث از باب افعال نام دختر ثوبان بن سليم بن مذحج است كه تيرهء تجيبى به دو نسبت رسانند و از اين تيره است ابو عبد اللّه حرملة بن يحيى تجيبى صاحب كتاب المبسوط و كتاب المختصر و متوفّى 443 . و نيز حسين بن محمّد بن حسين بن حى تجيبى قرطبى در شمار مهندسان و منجّمان و اديبان و شاعران و صاحب كتابى در زيج و متوفّى 456 و اين دو بيت نمونهء طبع اوست : ودعتها حيث لا تودعه * روحى و لكنها تسير معه ثمّ تولى و فى العيون له * ضيق مجال و فى القلوب سعه تخاوى : با فتح تاى قرشت و بعضى با ضمّ آن ضبط كرده‌اند و فتح خاى نقطه‌دار منسوب است به تخاوه كه قريه‌اى است در غزهء شام و ابو على حسن ابن ابى طاهر عبد الاعلى تخاوى در طبقهء اديبان و شاعران بدان منسوب است . ترمذى : با كسر تاى قرشت و سكون راى بىنقطه و كسر ميم و ذال نقطه‌دار منسوب است به ترمذ « 3 » كه از شهرهاى ماوراءالنهر است و از اين شهر چند تن از اعلام برخاسته‌اند ، از جمله : ابو عيسى محمّد بن عيسى بن سورهء ترمذى از اعاظم محدّثان و از ائمّهء اهل سنّت و صاحب كتاب السنن ( كه يكى از شش صحيح است ) و كتاب الشمائل المحمّديه . و ترمذى خود در وصف كتاب سنن خود گفت : « من آن كتاب را نوشتم و به نظر علماى حجاز و عراق و خراسان رساندم و همگان

--> ( 1 ) - تبّع : جمع تبابعة ملوك عرب يمن كه نسبت آنان به حمير بن سبا رسد و دولت آنان تا نزديك اسلام به طول انجاميد . چون حارث الراش خروج كرد همهء اولاد حمير بر سلطنتش اتّفاق كردند و امر و نهى او را تابع شدند و او به « تبّع » ملقّب گشت ( فرهنگ فارسى / معين : 5 / 378 ) . ( 2 ) - و از اين قبيله است كنانة بن بشر تجيبى ، قاتل عثمان بن عفّان ( الأعلام / زركلى : 5 / 234 ) . و نيز عتيق بن خلف التجيبى مكنّى به ابو بكر از واعظان و مورّخان مالكى ، ساكن قيروان بود متوفّى 422 و از اوست : كتاب الافتخار و كتاب الطبقات . و نيز علىّ ابن احمد بن الحسن بن احمد بن ابراهيم الحرالى التجيبى المالكى الاندلسى مكنّى به ابو الحسن در شام سكونت داشت و متوفّى 637 ، از اوست : كتاب اصلاح العمل لانتظار الاجل . و نيز يمن بن احمد بن يمن تجيبى طليطلى اندلسى مالكى مكنّى به ابو موسى در قرطبه متوفّى 390 و از اوست : كتاب برّ الوالدين در پنج مجلّد ( لغتنامه / دهخدا : 14 / 408 ) . ( 3 ) - ترمذ : اين شهر در جانب شرقى ساحل رود جيحون كه امروز جزو جمهورى تاجيكستان است ( فرهنگ فارسى / معين : 5 / 390 ) .