سيد على اكبر برقعى قمى

76

راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )

بقّال : با فتح باى ابجد و تشديد قاف سبزىفروش را گويند و عامّه به غلط آن را در فروشندهء حبوب به كار برند و ابو الحسن علىّ بن يوسف بغدادى از شاعران عصر عبّاسى و از نديمان مهلبى به ابن بقّال معروف است و اين ابيات نمونهء طبع اوست : لئن كان طرفى فاز منك بنظرة * لقد عاد طرفى بالبلاء على قلبى جعلت الهوى ذنبى فان كنت مذنبا * به فاليك العذر من ذلك الذنب و در معنى شعر اوّل بابا طاهر عريان عارف همدانى نيكوتر گفته است : ز دست ديده و دل هر دو فرياد * كه هرچه ديده بيند دل كند ياد بسازم خنجرى نيشش ز فولاد * زنم بر ديده تا دل گردد آزاد و در جدا شدن از معشوق و نگاههاى ملامت بار رقيبان گفته و نيكو گفته است : و لما وقفنا للوداع و دوننا * عيون ترامى بالظنون ضميرها اماطت عن الشمس المنيرة برقعا * فغيبنا عن اعين الناس نورها باز معشوق بود كه فروغ جمالش ديدگان رقيبان را خيره كرد و نگذاشت بر ما نكوهش ببارند و همين مضمونهاى بلند اوست كه او را در نظر ابن عميد وزير ، بزرگتر از ديگران نمود و او را بر همهء مردم به گفتهء ياقوت مقدّم داشت و ابن بقّال خود از آميختن با شاعران سرباززد و رؤسا نيز او را با ديدهء بزرگى نگريستند و پيش پايش بپاخاستند و در روزگار شرف الدوله فرزند عضد الدولهء ديلمى درگذشت . بقباق : با فتح باى ابجد و سكون قاف و فتح باى دوّم و در آخر قاف به معنى پرگو ، آن‌كس كه فزون سخن كند و آن لقب ابو العبّاس فضل بن عبد الملك كوفى است از اصحاب امام صادق عليه السّلام . بقشلان : با فتح باى ابجد و سكون قاف و كسر شين نقطه‌دار نام نياى علىّ بن حمزة بن علىّ ابن طلحهء بغدادى است معروف به ابن بقشلان در طبقهء خطّاطان و در رديف ابن بواب و در سال 599 در مصر از دنيا رفت . بقّى : با فتح باى ابجد و كسر قاف مشدّد و در آخر يا به معنى پايدار نام ابو عبد الرحمن بقّى بن مخلد اندلسى است در طبقهء حفّاظ حديث و صاحب كتاب المسند و كتاب تفسير القرآن و كتاب فتاوى الصحابة . و بقّى از محدّثانى است كه در جستجوى حديث بسيار سفر كرد و بيش از دويست تن از مشايخ حديث بديد آنگاه به اندلس برگشت . و در سال 676 درگذشت . و ياقوت در معجم الادباء ترجمت او را نوشته و گفته بدين مناسبت كه بقّى كتابى در تفسير قرآن نوشت او را در شمار رجال كتابم نوشتم . بقيّة : به ضبط پيش با زيادتى تا در آخر آن ، نام جدّ ابو طالب احمد بن بكر بن بقيّهء عبدى است معروف به ابن بقيه در طبقهء نحويان و شاگرد سيرافى و رمّانى و فارسى و شارح كتاب الايضاح ابو على فارسى و متوفّى 406 . و نيز نام پدر ابو طاهر محمّد بن بقيه وزير عز الدوله بختيار بن معز الدولة بن بويه . او نيز معروف به ابن بقيه و همان كسى است كه عضد الدوله وقتى وارد بغداد شد او را گرفت و زير پاى پيل افكند و ازآن‌پس